Dołącz do czytelników
Brak wyników

Współpraca z rodzicami , Otwarty dostęp

14 czerwca 2021

NR 19 (Czerwiec 2021)

Edukacja włączająca – edukacją dla wszystkich

0 262

Jak efektywnie wprowadzać w szkole ideę edukacji włączającej? Dyrektor szkoły w Łajskach, Marek Tarwacki, przedstawia dobre praktyki ze swojej placówki.

Jesteśmy wiejską, publiczną szkołą w Łajskach – szkołą podstawową w gminie Wieliszew (województwo mazowieckie), która od 16 lat pracuje z uczniami z różnymi dysfunkcjami – propagując ideę edukacji włączającej. 

POLECAMY

Funkcjonowanie uczniów w szkole

Obecnie specjalistyczną pomocą objętych jest 52 uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na: autyzm, zespół Aspergera, zagrożenie niedostosowaniem społecznym, niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim i umiarkowanym, zespół Downa. Dwóch uczniów realizuje obowiązek szkolny w formie nauczania domowego, a dwóch nauczania indywidualnego. Uczniowie są oczywiście objęci także pomocą psychologiczno-pedagogiczną, w tym indywidualnymi zajęciami z psychologiem/pedagogiem, terapią SI (integracji sensorycznej), terapią logopedyczną, zajęciami korekcyjno-kompensacyjnymi. Zajęcia rewalidacyjne mają postać indywidualną lub grupową – odbywają się w formie warsztatowej i prowadzone są przez dwóch nauczycieli. Wzajemne relacje społeczne i edukacyjne przekraczają granice klas, a ponieważ jesteśmy małą społecznością (szkoła liczy ponad 500 uczniów), wszyscy znamy się i wzajemnie wspieramy. Tak właśnie rozumiemy edukację włączającą – oczywiście wzmocnioną przez licznych specjalistów i terapeutów: specjalistów wspomagających dzieci z niepełnosprawnościami, psychoterapeutę, neurologopedów, terapeutów integracji sensorycznej, oligofrenopedagoga, psychologów, pedagogów, terapeutów muzykoterapii. 

Spotkania specjalistów ze szkoły

Na bieżąco odbywają się spotkania zespołu specjalistów wspierających. Dotyczą one przypomnienia zasad pracy specjalisty wspierającego, jego roli, zadań, tworzenia dokumentacji i omawiane są na nich sprawy bieżące. Członkowie zespołu dzielą się swoimi spostrzeżeniami, napotkanymi trudnościami oraz drobnymi postępami swoich podopiecznych. Specjaliści regularnie podnoszą swoje kwalifikacje, uczestnicząc w szkoleniach, studiach podyplomowych, licencjackich lub magisterskich. 

Współpraca z Europejską Agencją do spraw Edukacji Włączającej i Specjalnej

W ostatnich latach naszą najważniejszą inspiracją do dalszych zmian w szkole było nawiązanie współpracy z Europejską Agencją do spraw Edukacji Włączającej i Specjalnej. W ramach projektu zostały wybrane trzy szkoły europejskie: z Rzymu, Glasgow i Łajsk, w których prowadzone są badania dotyczące: 

  • nowych strategii działań zmierzających do wsparcia nauczycieli i asystentów, mających na celu m.in. zachęcenie i motywowanie nauczycieli do niezależności w nauczaniu z wiodącą rolą uczniów, ich możliwości i potrzeb w tym zakresie;
  • oceniania w procesie nauczania – poszukiwania alternatywnych sposobów oceniania, tak, aby w wyniku tego pozyskać również informacje, które pomogą wyznaczyć następne etapy, poziomy nauczania;
  • doradztwa/opieki pedagogicznej przy wyborze/przejściu do następnej szkoły (wsparcia w wyborze szkoły ponadpodstawowej/zawodowej). 

Do naszej szkoły przyjechało dwudziestu ekspertów reprezentujących Europejską Agencję do spraw Edukacji Włączającej. Byli to naukowcy, profesorowie, praktycy, nauczyciele, pedagodzy specjalni, dyrektorzy szkół, kuratorzy oświaty i ustawodawcy, pracownicy ministerstw edukacji. Przez trzy dni uczestniczyli oni w życiu szkoły. W tym czasie mieli okazję poznać uczniów, ich pracę w czasie lekcji, zajęć specjalistycznych i indywidualnych oraz asystentów uczniów z orzeczeniem, a także nauczycieli, dyrekcję, rodziców, władze gminy Wieliszew i reprezentantów polskiego Ministerstwa Edukacji. 

Wymiana doświadczeń

Przez ponad rok eksperci wymieniali swoje opinie, poglądy, doświadczenie na platformie internetowej RAFORA poświęconej projektowi europejskiemu. W październiku 2016 r. odbyła się druga wizyta ekspertów w naszej szkole zakończona ważnym spotkaniem na szczeblu międzynarodowym z panią Anną Zalewską – ówczesnym Ministrem Edukacji Narodowej. W kwietniu 2017 r., w czasie prezydencji Malty w UE odbyło się spotkanie 29 krajów członkowskich Agencji na Malcie. Szkołę w Łajskach reprezentowali uczniowie, asystenci, nauczyciele, dyrekcja i rodzice. Szkoła prowadziła warsztaty oraz przedstawiła na forum europejskim wyniki działań i owoce pracy w projekcie. Jesteśmy przykładem polskiej szkoły, która realizuje program z edukacją włączającą. W Europie i Polsce postrzegani jesteśmy jako placówka wzorcowa, w której uczniowie ze specjalnymi potrzebami mają możliwością bycia, kształcenia, wychowania w najbliższej miejscu zamieszkania szkole, tej samej, do której uczęszczają siostra, brat, przyjaciel oraz rówieśnicy z sąsiedztwa. 

Wprowadzenie edukacji włączającej

Decyzja o wprowadzeniu edukacji włączającej wywróciła szkołę do góry nogami. Zmieniła myślenie zarówno rady pedagogicznej, rodziców, pracowników szkoły, jak i samych uczniów. Chyba nasze serca stały się większe, a umysł bardziej otwarty na potrzeby innych ludzi. Nie podejmowaliśmy szczególnych kroków zmieniających organizację szkoły. Wszystkim uczniom potrzebującym szczególnej opieki zabezpieczyliśmy osobistego specjalistę wspomagającego ich proces dydaktyczny i wychowawczy. Odbyły się warsztaty dla wszystkich uczniów wskazujące różne dysfunkcje, które mogą dotykać ludzi, a więc ich koleżanki i kolegów. Wszyscy pracownicy szkoły zostali przeszkoleni w pracy z uczniem z różnymi niepełnosprawnościami. Rodzice zostali włączeni w proces wychowawczy szkoły, poznali uczniów i ich deficyty. Taka forma edukacji wymogła na nas inne myślenie o ocenianiu, osiągnięcia każdego ucznia są analizowane indywidualnie z uwzględnieniem jego możliwości i włożonego wkładu pracy. Zajęcia lekcyjne są zindywidualizowane i dopasowane do potrzeb każdego ucznia. Teraz wiemy, że decyzja była słuszna. Tworząc corocznie arkusz organizacyjny szkoły, podejmowane są decyzje zabezpieczające działania edukacyjne i wychowawcze każdego podopiecznego. Staramy się, aby każdy, kto potrzebuje pomocy dydaktycznej i wychowawczej, miał zapewnione działania specjalistyczne. Stąd co roku wzbogacamy nasze zasoby wewnętrzne o nowych specjalistów oraz pomoce dydaktyczne, w które wyposażamy nasze gabinety. Zaczynaliśmy od jednego pedagoga i asystentów zatrudnionych dzięki Powiatowemu Urzędowi Pracy, a dziś mamy cały wachlarz specjalistów, którzy przekazują nam stosowną wiedzę, niezbędną do pracy z uczniem o specjalnych potrzebach edukacyjnych. 

Podążanie za uczniem

Tak naprawdę podążaliśmy za naszymi uczniami i robimy to nadal. Cały ten proces to chęć zmiany każdego z nas i wielka codzienna nauka. Żadne dziecko niepełnosprawne oraz to wybitnie uzdolnione nie powinno być relegowane ze swojego naturalnego środowiska, ma prawo do korzystania z całego bogactwa relacji i emocji, które służą pełnemu uspołecznianiu się. Wiedzieliśmy, że to jest nowe, poważne wyzwanie, którego zadaniem będzie stworzenie w szkole środowiska przyjaznego do kształcenia się dzieci o różnym potencjale i możliwościach. Podejmowane przez nas działania są spójne i skuteczne, zaspokajają potrzeby wszystkich biorących udział w procesie edukacji. Nasi uczniowie mają równe szanse oparte na rozumieniu potrzeb każdego z nich. Dzięki takim działaniom w naszej szkole nastąpiła zmiana w wielu obszarach jej działalności: w procesie uczenia się i nauczania, wychowania i wzajemnych relacji nauczyciel–uczeń i nauczyciel–rodzic. Wiemy, że żadne dziecko nie może być odizolowane od swojego naturalnego środowiska, powinno uczestniczyć w bogactwie relacji, emocji komunikowania się, przyswajania wartości, naśladowania wzorcowych zachowań. Szkoła nie może być oparta tylko na wszechobecnych rankingach, a nauczyciel musi mieć swobodę w osobistym i zawodowym rozwoju.

Pojawiające się problemy

Oczywiście, wszystko co nowe, powoduje, że pojawiają się problemy, zresztą w każdej szkole wyrastają one prawie codziennie. Naszym największym był początkowo brak miejsca do zajęć dydaktycznych i wychowawczych, ale na szczęście to już jest za nami. Przestawienie się na prowadzenie zajęć na różnych poziomach oraz ocenianie indywidualne zmuszało nas do samokształcenia i przeformatowania procesu lekcyjnego. Dlatego w naszej placówce powoływane są zespoły składające się z wychowawcy nadzorującego cały proces dydaktyczno-wychowawczy oraz grona specjalistów, których zadaniem jest zarówno realiz...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy