Według Judith L. Herman trauma psychiczna to zdarzenie lub seria zdarzeń, które przytłaczają zdolność jednostki do radzenia sobie, powodując poczucie bezsilności, utratę kontroli oraz zagrożenie integralności fizycznej lub psychicznej. W praktyce oznacza to dziecko przerażone, podające w wątpliwość każdy swój ruch lub wręcz przeciwnie, manifestujące siebie na każdym kroku.
Neurobiologia traumy – co dzieje się w mózgu dziecka
Trauma ma głęboki wpływ na mózg dziecka, zmieniając sposób, w jaki reaguje na stres i przetwarza trudne doświadczenia. Poniżej przedstawiam uproszczoną wersję mechanizmu neurobiologicznego, pokazującą, jak cały proces działa w praktyce.
POLECAMY
1. Dysfunkcja osi HPA – trauma powoduje zaburzenia w osi podwzgórze–przysadka–nadnercza (HPA),
co prowadzi do nieprawidłowej reakcji układu limbicznego (można go określić jako „emocjonalne centrum” mózgu, ponieważ odpowiada za to, jak odczuwamy i reagujemy na emocje oraz stres).
2. Przewlekłe pobudzenie układu nerwowego –
po stresującym wydarzeniu autonomiczny układ nerwowy może pozostać w stanie nadmiernego pobudzenia, zamiast się wyciszyć.
3. Flashbacki i utrwalanie traumy – hipokamp nie kończy prawidłowo przetwarzania traumatycznych wspomnień → organizm „ciągle przeżywa” wydarzenie, co objawia się m.in. flashbackami.
4. Wydzielanie hormonów stresu – przewlekłe pobudzenie skutkuje długotrwałym wydzielaniem kortyzolu i innych hormonów stresu.
5. Znaczenie hipokampa – osoby z mniejszą
objętością hipokampa są bardziej podatne na PTSD. Trauma i przewlekły stres mogą z kolei dodatkowo uszkadzać hipokamp → mechanizm samonapędzającego się problemu.
Sygnał
Sygnały, które powinniśmy dostrzec, nie są takie widoczne. Nigdy nie zdarzyło mi się, aby uczeń otwarcie i wprost opowiedział mi o swoich trudnościach.
Aby zauważyć sygnały wymagające naszej uwagi, potrzebna jest choćby minimalna znajomość wychowanka. Sygnały, które powinny niepokoić, to zmiany, reakcje lub zachowania. Zmienia się podejście do nauki,
do rówieśników, zmienia się również koncentracja i organizacja. Często pojawiają się reakcje fizjologiczne, takie jak nudności, bóle głowy, zmęczen...
Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów
- 6 wydań magazynu "Terapia Specjalna"
- Dostęp do wszystkich artykułów w wersji online
- ...i wiele więcej!
Dołącz do 5000 + czytelników, którzy nieustannie pogłębiają swoją wiedzę z zakresu pracy z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi o specjalnych potrzebach edukacyjnych.
Otrzymuj co 2 miesiące bank pomysłów z oryginalnymi, autorskimi scenariuszami do różnych zaburzeń rozwoju i zachowania wraz z gotowymi kartami pracy. Rozszerzaj swój warsztat i poznawaj gotowe metody pracy do wdrożenia od zaraz.
