Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii

12 grudnia 2022

NR 28 (Grudzień 2022)

Przyjazna twarz behawioryzmu – elementy terapii ACT pomocne w pracy terapeutycznej z depresyjnym nastolatkiem z niepełnosprawnością intelektualną

0 111

W niniejszym artykule przyjrzymy się terapii akceptacji i zaangażowania (ACT) i przede wszystkim skupimy się na metodach pracy, praktycznych ćwiczeniach ukierunkowanych na rozwinięcie elastyczności psychologicznej w kontekście pracy z depresyjnym nastolatkiem z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim. Zaproponujemy sytuacje oraz techniki terapeutyczne, które będzie można z powodzeniem zaaranżować zarówno w warunkach gabinetowych, jak i domowych.

Słów kilka o terapii akceptacji i zaangażowania 

Terapia akceptacji i zaangażowania (ACT, acceptance & commitment therapy) zakłada odkrywanie oraz naukę życia z respektowaniem własnych wartości. Metoda ta za swój nadrzędny cel stawia kształtowanie w człowieku elastyczności psychologicznej, która pomaga rozwijać zasoby służące do funkcjonalnego radzenia sobie z osobistymi myślami, a co za tym idzie także z emocjami. Jej twórcą jest Steven C. Hayes, który podkreśla, że tak samo jak zadowalającą sprawność fizyczną można osiągnąć konsekwentnymi treningami, tak samo elastyczność psychologiczną można w sobie wyćwiczyć poprzez regularne praktykowanie uważności i innych technik z zakresu terapii ACT. Pomagają w tym konkretne narzędzia, które zostaną przedstawione w tym artykule. 

„Punkty zapalne” poczucia wadliwości u nastolatków

W swojej pracy zawodowej często spotykam się z nastolatkami z niepełnosprawnością intelektualną, u których występuje obniżona samoocena oraz pojawia się epizod depresyjny. Niskie poczucie własnej wartości może mieć swoje źródło w negatywnych sytuacjach społecznych z wcześniejszych lat, słowach krytyki i odrzuceniu ze względu na swoją niepełnosprawność, a także wzmocnieniu przekonania, że jest się niewystarczająco dobrym. Schemat poczucia wadliwości nie tworzy się w jeden dzień, nabiera on swojej mocy poprzez przykre doświadczenia na przestrzeni kilku bądź kilkunastu lat. Zazwyczaj dotyczy wielu sfer, np. szkoły, rówieśników czy rodziny. 

POLECAMY

 

Tab. 1. Poczucie wadliwości – wyzwalacze na przykładzie Aleksandry (16 lat, niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim) 

Obszar  Rówieśnicy 
Bodziec (sytuacja) Po zajęciach dodatkowych z języka angielskiego moje dwie koleżanki i trójka kolegów umówiło się na pizzę. Mnie nikt nie zaprosił 
Myśl automatyczna  Jestem beznadziejna, nikt mnie nie lubi, nie mam żadnych znajomych 
Stan emocjonalny  Smutek, złość
Impuls  Nie będę się do nich odzywać, nie będę mówiła im nawet „cześć” 
Reakcja  Na zajęciach z języka angielskiego unikałam kontaktu ze znajomymi, na przerwie wychodziłam na korytarz i dzwoniłam do siostry. Po lekcji udawałam, że jestem umówiona i muszę szybko pójść na przystanek autobusowy 

 

Nauka akceptacji podczas procesu terapeutycznego 

Z mojego doświadczenia wynika, że nie dla wszystkich pacjentów wystarczająco kojące oraz skuteczne będzie samo podważanie myśli automatycznych, które w przypadku pacjentki Aleksandry mogłyby brzmieć następująco, np. „mam swoje grono znajomych”, „siostra lubi ze mną rozmawiać”, „jak się zapytam koleżanki na angielskim, to udziela mi odpowiedzi”. Niestety, może być tak, że akurat grupa znajomych z dodatkowego angielskiego wykluczyła Aleksandrę, ponieważ nie darzą jej sympatią. Alternatywną opcję może stanowić je...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Terapia Specjalna"
  • Dostęp do wszystkich artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!

Przypisy