Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii

9 czerwca 2020

NR 13 (Czerwiec 2020)

TANTSU – sposób na niewerbalne, wzajemne zrozumienie

26

Dzieci i młodzież z mózgowym porażeniem dziecięcym często nie doświadczają podczas dnia momentu relaksu, akceptacji, są wewnętrznie osamotnione w swoim cierpieniu. Tutaj z pomocą przychodzi TANTSU. Autorzy tego artykułu, terapeuci i instruktorzy Watsu podczas terapii umożliwiają swoim podopiecznym wejście w stan relaksu, pozwalają im wreszcie odpocząć, zbudować stan akceptacji, tak bardzo im potrzebny.

Pragniemy zadedykować ten artykuł Haroldowi Dull’owi (1935-2019) – Twórcy Watsu oraz Tantsu, osobie, która swoją charyzmą rozwijała i integrowała cały wodny świat specjalistów, oraz jego Rodzinie, dzięki której nadal czujemy obecność Harolda wśród nas.
Tomasz Zagórski i Aleksandra Koziorowska

Wprowadzenie

Tantsu powstało w 1980 roku w Kalifornii. Rozwijało się równolegle wraz z koncepcją Watsu – wodnej pracy opartej na masażu Zen Shiatsu. Twórcą obu koncepcji był Amerykanin Harold Dull, który chcąc przekazać korzyści płynące z Watsu jak największej liczbie odbiorców, wyodrębnił część sekwencji możliwych do zastosowania w warunkach grawitacji, tj. na macie lub na stole do masażu. Dotyczy to technik stretchingu, mobilizacji tkanek, ucisku punktów Shiatsu, koordynacji oddechów obojga uczestników sesji. Z Watsu „zapożyczone” zostało również podejście do Odbiorcy sesji – oparte na niewerbalnej komunikacji przez bycie tu i teraz z drugą osobą, empatycznym otwarciu się na drugą osobę i podążaniu za nią, eksplorując jej potencjalne możliwości ruchowe. Aby ujednolicić nomenklaturę, autorzy proponują użycie nazwy Dający dla osoby wykonującej sesję i Odbiorca dla osoby korzystającej z Tantsu.
Tantsu w swojej blisko 40-letniej historii ewoluowało w sposób znaczący, sam opis tych zmian byłby znacznie bardziej obszerny niż poniższy artykuł. Ich efektem jest bardzo szerokie pole aplikacji praktycznych Tantsu – począwszy od zastosowania jako przyspieszającego regenerację sił relaksu w gronie rodziny i bliskich znajomych, przez formę integracji na eventach korporacyjnych, alternatywnego środka fizjo- i psychoterapii, aż do narzędzia do rozwoju osobistego przez poznanie siebie i drugiej osoby. W każdym z tych obszarów aplikacji wspólnym mianownikiem jest niewerbalna komunikacja zaangażowanych osób. W zależności od celu aplikacji i populacji można stosować dosyć ścisły schemat sekwencji, bądź też bazować na intuicyjnym eksplorowaniu możliwości ruchowych Odbiorcy sesji, opierając się jedynie na ogólnych wytycznych.
Wspomniane wyżej nastawienie na efektywną komunikację otwiera znaczące możliwości aplikacji Tantsu na polu terapeutycznym, zwłaszcza w sytuacji, gdy komunikacja jest utrudniona przez specyfikę schorzenia czy warunki społeczne (postępujące wyobcowanie, ucieczka w świat wirtualny). W 2016 roku autorzy artykułu, mający doświadczenie jako Terapeuci i Instruktorzy Watsu, którzy łączą swoją codzienną pracę z osobami potrzebującymi indywidualnego wsparcia, m.in. ze środowiska medycznego, zauważyli ogromną potrzebę dzieci i młodzieży z mózgowym porażeniem dziecięcym na doświadczenie momentu podczas dnia, który pozwoli im się zrelaksować i odpocząć, oraz czasu, w którym będą akceptowani bez stawiania celów i oczekiwań oraz będą mogli decydować, a którego tak niewiele mają podczas swojego życia.
Specyfika grupy odbiorców – uczniów szkoły, osób z mózgowym porażeniem dziecięcym z wieloraką niepełnosprawnością, funkcjonujących na V poziomie GMFCS – zachęciła autorów niniejszego artykułu do eksperymentu z wykorzystaniem komunikacji niewerbalnej zawartej w Tantsu, mającego na celu ocenę jej wpływu na stan psychoruchowy niepełnosprawnych uczestników. Drugą częścią eksperymentu była ocena reakcji personelu opiekuńczo-terapeutycznego na zastosowanie całkowicie nowej, alternatywnej koncepcji pracy z ich podopiecznymi. 

Grupa badawcza uczestnicząca w eksperymencie

W sesjach Tantsu uczestniczyło 8–10 uczniów szkoły podstawowej „Zakątek” działającej w ramach Stowarzyszenia „Na Tak” w Poznaniu oraz 8–10 pracowników tej placówki. Uczniowie, Odbierający sesje, mieli różne umiejętności komunikacyjne, ale funkcjonowali na równym poziomie, GMFCS poziom V. Pracownicy, tutaj w roli Dających, na co dzień zajmowali stanowiska opiekunów, pedagogów i fizjoterapeutów. Zarówno Dający, jak i Odbierający doświadczali Tantsu po raz pierwszy, z wyjątkiem osoby która była pomysłodawcą tych spotkań – która wielokrotnie doświadczała Tanstu. Odbiorcy sesji dobrze znali Dających.
 

Fot. 1. Dający dostosowuje swoją pozycję do Odbiorcy w ten sposób, aby zawsze
dwie ręce miały kontakt z ciałem osoby odbierającej sesje. W Tanstu Dający pracuje
cały swoim ciałem. Ruch ten przekazywany jest Odbiorcy najczęściej przez
kontakt przedramieniem

 

Fot. 2. Sesja Tantsu dostosowana jest do potrzeb osoby odbierającej sesje. Pozwala Odbiorcy skupić uwagę na sobie


Czas i miejsce przeprowadzenia eksperymentu

W ramach spotkań odbyły się cztery sesje Tanstu w ciągu pięciu dni (18–22.01.2016). W harmonogramie dnia zajęć szkolnych sesje najczęściej miały miejsce w ramach odpoczynku po śniadaniu i po przeprowadzonej toalecie odbywały się w jednej dużej sali. Dwa razy w jednej grupie i dwa razy w dwóch mniejszych grupach. 

Warunki przeprowadzenia eksperymentu

Pozycja do Tantsu została dopasowana do potrzeb osoby Odbierającej. Dla niektórych uczniów było to leżenie na boku, a dla innych leżenie na plecach lub siedzenie na materacu. Do ułożenia Odbiorcy w komfortowej, bezpiecznej także pod względem medycznym, pozycji używano poduszek i rogali bazalnych, koców, mat gimnastycznych. Dający dostosowywał swoją pozycję do Odbierającego. Na początku pierwszej sesji Tantsu osoby Dające otrzymały instrukcję od osoby prowadzącej. Instrukcja była też poszerzona o pokaz instruktażowy wraz z komentarzem i zawierała następujące informacje: 

  • Najważniejszym celem Tantsu jest – bycie z drugim człowiekiem, z osobą Odbierającą sesję, bycie bez intencji.
  • Ruchy podczas sesji dostosowujemy do potrzeb osób Odbierających.
  • Wyczuwamy oddech osoby Odbierającej i podążamy za nim.
  • Korzyści fizjoterapeutyczne schodzą na drugi plan – najważniejsza jest integracja z osobą Odbierającą.
  • Wszystkie reakcje osoby Odbierającej są akceptowane.

Metoda pomiaru

Do oceny eksperymentu zastosowano metodę ankietową. Podstawą do wyboru takiego narzędzia pomiarowego była zarówno nowatorskość badanej metody oraz grupy badawczej, w której przeprowadzano eksperyment, jak i ukierunkowanie się na otrzymanie danych miękkich. Osoby Dające sesje Tantsu otrzymywały kwestionariusz i zostały poproszone o opisanie po każdej sesji Tantsu swoich wrażeń, odczuć oraz reakcji osoby Odbierającej. Wypełnienie kwestionariusza nie było obowiązkowe. Otrzymane komentarze, uzupełnione obserwacją osoby przeprowadzającej eksperyment stanowią dalszą część artykułu.
 

Fot. 3. Najważniejszą kwestią w Tantsu jest integracja oddechu Dającego z oddechem Odbiorcy sesji 


Przebieg eksperymentu

PIERWSZA SESJA TANTSU (18.01.2016)
W pierwszej sesji Tantsu uczestniczyło 10 par. Sesja odbywała się w jednej dużej sali. 

Reakcja Dających:

  • Dający wczuwają się w rolę – zadziwiająco szybko, panuje skupienie, sesja trwa bardzo krótko. Po krótkim czasie zaczynają się rozmowy. Panuje miła atmosfera i pozytywne nastawienie do wykonanego zadania.

Reakcja Odbierających:

  • Wszyscy Odbierający akceptują dotyk Dających.
  • Bywają chwile wyciszenia, przerywane krzykiem jednego z uczniów.
  • Osoby pobudzone wyciszają się przynajmniej na chwile.
  • Wszyscy Odbierający zostają w pozycji w czasie sesji oraz po jej zakończeniu. 

Feedback po sesji:
Osoba Dająca 1: „Było to coś nowego. Czułem małe zagubienie, ale w miarę upływu cza...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy