Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii

12 grudnia 2022

NR 28 (Grudzień 2022)

Efektywność zooterapii w usprawnianiu funkcjonowania osób z zespołem Downa

0 147

W artykule przedstawiono przegląd badań dotyczący wspomagania rozwoju i funkcjonowania człowieka za pomocą zooterapii. Wykazano w nich dobroczynny wpływ zwierząt na funkcjonowanie neurologiczne, somatyczne i psychiczne człowieka. Informacje zawarte w artykule mogą stanowić inspiracje terapeutyczne dla terapeutów, opiekunów, pedagogów specjalnych, psychologów i innych specjalistów pracujących i wspierających osoby z zespołem Downa.

Terapia z udziałem zwierząt jako metoda wspierająca

Zwierzęta są wiernymi towarzyszami życia człowieka. Charakteryzują się bogatą i harmonijną uczuciowością. Według Antoniego Kępińskiego (2002) obserwacja ich zachowania może wskazywać na to, iż mają „sumienie czy poczucie winy, wstydu, lęku przed karą”. Te m.in. właściwości zwierząt sprawiają, iż przebywanie z nimi ma pozytywny wpływ na ciało i psychikę człowieka. Fakt ten uświadamiano sobie już w czasach starożytnych. Hipokrates wskazywał na dobroczynny wpływ jazdy konnej na sprawne funkcjonowanie organizmu człowieka. Jednak dopiero w połowie XX w. powstały bardziej uporządkowane obserwacje dotyczące wpływu zwierząt na funkcjonowanie osób w różnym wieku oraz z różnym stanem zdrowia i sprawności. Za pioniera terapii z udziałem zwierząt uważa się amerykańskiego psychiatrę Borisa M. Levinsona, który zaobserwował, że towarzyszący mu w gabinecie pies rasy labrador ułatwiał mu kontakt z pacjentem (za: Girczys-Połedniok i in., 2014). Spośród innych osób, które przyczyniły się do rozwoju terapii z udziałem zwierząt, można wymienić amerykańskich psychiatrów Sam i Elizabeth Corsonów, którzy opracowali zasady stosowania tej metody w leczeniu pacjentów z problemami zdrowia psychicznego i prowadzili ją w szpitalu w Ohio, uzyskując pozytywne efekty. We Francji weterynarz Ange Condoret prowadził zajęcia terapeutyczne z udziałem zwierząt domowych. Ważnym wydarzeniem dla rozwoju hipoterapii było zdobycie przez duńską amazonkę srebrnego medalu na olimpiadzie w Helsinkach w 1952 r. Liz Hartel zmagała się ze skutkami przebytego polio, a dzięki jeździe konnej jej stan zdrowia znacząco się poprawił (Sobuś, Łagan, 2010).

Terapia z udziałem zwierząt jest nazywana zooterapią lub animaloterapią. Jest ona stosowana jako wspomagająca inne terapie lub będąca ich składową. Przyjmuje się, iż zarówno właściwości zwierząt, jak i relacji między człowiekiem a zwierzęciem mogą korzystnie wpływać na różne sfery funkcjonowania człowieka. O ważności zooterapii jako techniki wspomagającej leczenie i usprawnianie funkcjonowania różnych grup osób świadczą nie tylko dane obserwacyjne oraz wyniki badań naukowych, ale też to, iż istnieją na świecie (Delta Society) i w Polsce (Polski Związek Zooterapeutów i Przewodników Zwierząt Pracujących, PZZiPZP) organizacje zajmujące się nią. Również Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) pozytywnie odnosi się do stosowania zooterapii we wspomaganiu osób z różnymi problemami zdrowotnymi.

POLECAMY

Terapia może przebiegać z udziałem różnych zwierząt, stąd też można wyróżnić poszczególne jej rodzaje. Jak podaje PZZiPZP, istnieją terapie z udziałem ślimaków (aspersoterapia), zwierząt świniowatych (suidoterapia), zajęczaków (lagoterapia), gryzoni (rodoterapia), ptaków (awiterapia), rogatych zwierząt domowych (bowiterapia), osłów (onoterapia), alpak i wiku...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Terapia Specjalna"
  • Dostęp do wszystkich artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!

Przypisy

    Ewa Zasępa

    Dr hab., prof. APS, psycholog o specjalności klinicznej; pracuje w Instytucie Psychologii Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Zainteresowania naukowe, dorobek naukowy, a także doświadczenia praktyczne koncentruje wokół psychologii klinicznej, w tym szczególnie psychologii klinicznej dzieci i młodzieży oraz psychologii klinicznej osób z niepełnosprawnością intelektualną. Jest autorką ok. 100 publikacji, w tym 6 monografii, oraz redaktorem/ współautorem 5 prac zbiorowych, np.: Psychospołeczne funkcjonowanie osób z zespołem Downa (2008). Kraków – Warszawa, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej; Zaburzenia behawioralne i emocjonalne oraz ich korelaty u osób dorosłych z lekką niepełnosprawnością intelektualną (2011). Warszawa, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej; Problemy zdrowia psychicznego u osób z zespołem Downa (2013). Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej; Zasępa E., Gałkowski T. (red.; 2014) Oblicza psychologii klinicznej. Sopot, GWP; Osoba z niepełnosprawnością intelektualną. Procesy poznawcze (2016). Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”. zasepa@aps.edu.pl

    Dominika Saad

    Psycholog, doktorantka w zakresie psychologii na Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Jej zainteresowania naukowe to komunikacja interpersonalna, komunikacja medyczna, psychologia zdrowia, funkcjonowanie w chorobach przewlekłych i niepełnosprawność.

    Izabela Zębrowska

    Psycholog, doktorantka w zakresie psychologii na Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Jej zainteresowania naukowe to psychologia kliniczna dzieci i młodzieży, psychologia rodziny, psychologia rozwoju człowieka. Na co dzień pracuje jako psycholog dziecięcy w placówkach oświatowych.