Dołącz do czytelników
Brak wyników

Współpraca z rodzicami

7 listopada 2018

NR 3 (Październik 2018)

Opieka ginekologiczna

0 222

W jakim wieku dziewczyna powinna pójść do ginekologa? W jaki sposób rodzic, opiekun czy terapeuta może pomóc dziewczynce i kobiecie z niepełnosprawnością przygotować się do wizyty i badania ginekologicznego?

Opieka

W jakim wieku dziewczyna powinna pójść do ginekologa? W jaki sposób rodzic, opiekun czy terapeuta może pomóc dziewczynce i kobiecie z niepełnosprawnością przygotować się do wizyty i badania ginekologicznego?

Wizyta i samo badanie ginekologiczne stanowi jedną z najbardziej intymnych procedur medycznych, która u wielu dziewcząt i kobiet, może wywołać uczucie wstydu i zażenowania, a w przypadku dziewcząt/kobiet z niepełnosprawnością, czy to fizyczną, czy intelektualną te uczucia intensyfikują się i powodują lęk i unikanie wizyt. Już sama wizyta bez odpowiedniego przygotowania dziewczynki/kobiety niepełnosprawnej może wywołać u niej wiele zahamowań. Próba ponownego kontaktu z lekarzem ginekologiem może już nigdy nie nastąpić. Intensyfikację lęku przed wizytą u ginekologa nasilają negatywne oceny wizyt przez bliskich kobiety/dziewczynki (mama, siostra oraz inne bliskie i znaczące osoby).

Również wcześniejsze negatywne zachowania bliskich osób, złośliwe komentarze, np. w momencie zauważenia masturbacji, niekorzystnie wpływają na nastawienie do wizyty u lekarza ginekologa. Lęk może być spowodowany również wcześniejszym straszeniem dziewczynki/kobiety wizytą oraz przebiegiem badania. Chociaż pierwsze badanie ginekologiczne powinno być badaniem profilaktycznym, to najczęściej, niestety, do kontaktu z lekarzem ginekologiem kobiety z niepełnosprawnością zmusza znaczne nasilenie się przykrych objawów, takich jak: świąd, upławy, przedłużające się krwawienie, ból podbrzusza.

Nastawienie do wizyty i badania zależy od rodzaju i stopnia niepełnosprawności, wieku, doświadczeń, przygotowania merytorycznego i praktycznego kobiety/dziewczynki oraz problemu, z jakim się zgłosiła. Należy pamiętać o tym, że pierwsze w życiu badanie może stanowić swego rodzaju uraz i rzutować na zachowanie dziewczynki/kobiety w dalszych kontaktach z lekarzem – nie tylko ginekologiem. Z tego powodu szczególnego znaczenia nabiera odpowiednie przygotowanie dziewczynki/kobiety do wizyty u ginekologa i samego badania. Idealnie byłoby, aby pierwsza wizyta była wizytą profilaktyczną, a nie wizytą z jakąkolwiek dolegliwością. Dobrze byłoby zabrać dziewczynkę/kobietę z niepełnosprawnością, zwłaszcza intelektualną na lekcję pokazową do gabinetu ginekologicznego.

W jakim wieku dziewczyna powinna trafić do ginekologa, nawet jeśli nic się nie dzieje?

Odpowiednim momentem, kiedy dziewczynka powinna pójść po raz pierwszy do ginekologa, jest rozpoczęcie miesiączkowania (o ile wcześniej nie miała żadnych problemów związanych ze zdrowiem ginekologicznym). Jest to okres między 8.–9. a 15. rokiem życia (najczęściej 11.–14. rok życia). Ostatecznym i koniecznym momentem pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym jest moment, kiedy dziewczyna planuje rozpoczęcie współżycia płciowego. 

Są jednak sytuacje, kiedy dojrzewająca dziewczynka powinna skonsultować się z lekarzem ginekologiem, należą do nich:

  • brak miesiączki po 16. roku życia,
  • brak wzrostu i zmian w budowie ciała,
  • zahamowanie dojrzewania płciowego powyżej 4 lat od pierwszych jego objawów,
  • zaburzenia jedzenia: anoreksja, bulimia,
  • występowanie miesiączek częściej niż co 21 dni lub rzadziej niż co 45 dni,
  • miesiączki trwające dłużej niż 7 dni,
  • przewlekłe bóle podbrzusza,
  • obfite miesiączki,
  • bardzo bolesne miesiączki, 
  • występowanie krwawień z pochwy między miesiączkami,
  • wyciek wydzieliny z piersi,
  • ból, pieczenie, świąd w okolicy narządów płciowych, często z towarzyszącymi upławami,
  • nieprzyjemny zapach z pochwy,
  • trądzik, którego nie można zniwelować zabiegami kosmetycznymi i leczeniem dermatologicznym,
  • zespół napięcia przedmiesiączkowego.

Inne sytuacje, kiedy koniecznie należy zgłosić się z dziewczynką do ginekologa:

  • gdy rodzice lub opiekunowie zauważą u dziewczynki „sklejenie” warg sromowych,
  • gdy budowa narządów płciowych zewnętrznych dziewczynki jest zdaniem rodziców/opiekunów nieprawidłowa,
  • gdy istnieje podejrzenie, iż dziewczynka mogła włożyć do swojej pochwy jakiś przedmiot,
  • w sytuacji kiedy u dziewczynki rozpoznano choroby pasożytnicze np. owsicę,
  • gdy istnieje podejrzenie, że dziewczynka mogła być ofiarą wykorzystywania seksualnego,
  • kiedy dziewczynka zgłasza bóle lub specyficzne uczucie „mrowienia” w podbrzuszu,
  • gdy rodzice/opiekunowie zauważą objawy urazu narządu rodnego – otarcia, krwiaki, siniaki, bolesność.

W jaki sposób można pomóc przygotować się dziewczynce/kobiecie z niepełnosprawnością do badania ginekologicznego?

  1. Przed badaniem należy pomóc dziewczynce/kobiecie wybrać ubranie, które będzie łatwo zdjąć w gabinecie ginekologicznym. Powinno to być ubranie, które będzie częściowo zakrywać podbrzusze np. długa bluzka lub tunika – pomoże to uniknąć nadmiernego skrępowania.
  2. Przed wizytą mama/opiekunka powinna opisać przebieg wizyty i badania ginekologicznego (pomimo wcześniejszego przygotowania w domu). Kobieta, która współżyje seksualnie, będzie zbadana przez pochwę. Dodatkowo lekarz może uzupełnić badanie przez pochwę badaniem przez odbyt. Natomiast dziewczynka, która nie współżyła seksualnie, będzie zbadana przez odbyt, lekarz może jednak poszerzyć to badanie badaniem przez pochwę. W tym miejscu ogromna rola edukacyjna rodziców, opiekunów, aby badanie ginekologiczne nie było szokiem dla dziewczynki/kobiety badanej. Jeżeli dziewczynka/kobieta będzie znała etapy badania, czyli założenie wzierników, ewentualne pobranie wymazu do badania bakteriologicznego lub cytologicznego, badanie ginekologiczne przez pochwę lub przez odbyt, badanie piersi oraz ewentualne badanie USG głowicą przezbrzuszną, rektalną (dziewczęta nieaktywne seksualnie) lub dopochwową (kobiety aktywne seksualnie) łatwiej pokona lęk. 
  3. Warto z dziewczynką wybrać się do gabinetu w celach instruktażowych, po to, aby poznała ginekologa, zobaczyła gabinet i znajdującą się w nim aparaturę. Jeżeli nie ma takiej możliwości, warto przejrzeć wraz z dziewczynką strony internetowe, na których pokazane są zdjęcia gabinetów ginekologicznych i znajdującej się tam aparatury oraz narzędzi.
  4. Rozmawiając z dziewczynką, należy poruszyć następujące kwestie: Kim jest ginekolog? Po co kobieta chodzi do ginekologa? Jak często należy zgłaszać się do ginekologa? Jak przygotować się do wizyty? W co się ubrać? Co ze sobą zabrać? Jakie pytania zada lekarz? Kim jest położna? Kiedy należy udać się do ginekologa? Na czym polega badanie cytologiczne, bakteriologiczne? Jak się wykonuje i na czym polega badanie USG? W jaki sposób lekarz będzie badał? Jak wyglądają i do czego służą wzierniki? Czy idzie do ginekologa kobiety czy mężczyzny?
  5. Jeżeli wizyta jest wizytą profilaktyczną, kontrolną, to przed nią dziewczynka/kobieta powinna się podmyć. Jeżeli natomiast wizyta jest w celu leczenia np. upławów, to podmycie się powinno nastąpić na co najmniej 6 godzin przed badaniem ginekologicznym.
  6. Mama/opiekunka powinna pomóc niepełnosprawnej fizycznie dziewczynce/kobiecie przyjąć odpowiednią pozycję do badania ginekologicznego. Kto inny jak nie mama lub opiekunka wie, w jakiej pozycji będzie można dziewczynkę najefektywniej i jak najmniej boleśnie zbadać? Pozycja powinna być dobrana do możliwości fizycznych badanej.
  7. Lekarz ginekolog w czasie wizyty będzie pytał o następujące zagadnienia:
    •  powód zgłoszenia się i opisanie występujących dolegliwości,
    •  datę pierwszej i ostatniej miesiączki,
    •  opis miesiączek/ile dni trwają, jakie są przerwy między miesiączkami, czy są obfite, czy skąpe, czy są bolesne,
    •  współżycie płciowe, stosowaną antykoncepcję, przebyte infekcje prze...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Terapia Specjalna"
  • Dostęp do wszystkich artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy