Wprowadzenie
Codzienne doświadczenia rodzin osób ze złożonymi potrzebami komunikacyjnymi pokazują, że brak mowy nie oznacza braku potrzeby porozumiewania się. Dziecko może przekazywać informacje spojrzeniem, ruchem ciała, gestem, mimiką, wokalizacją, wskazaniem symbolu, wyborem komunikatu w urządzeniu lub połączeniem kilku sposobów. Znaczenie tych zachowań nie zawsze jest jednak od razu rozpoznawane przez otoczenie. Rodzice często przez długi czas koncentrują się na oczekiwaniu na rozwój mowy, rehabilitacji ruchowej lub kolejnych formach terapii, nie otrzymując wystarczających informacji o komunikacji wspomagającej i alternatywnej.
Wprowadzenie AAC nie polega wyłącznie na przekazaniu dziecku książki komunikacyjnej, zestawu symboli lub urządzenia wysokiej technologii. Narzędzie nie staje się systemem komunikacyjnym, dopóki nie jest używane w znaczących dla dziecka sytuacjach, z przygotowanymi partnerami i w sposób pozwalający mu wpływać na przebieg interakcji. Skuteczność oddziaływań zależy więc od jakości środowiska komunikacyjnego: dostępności pomocy, spójności zachowań dorosłych, czasu pozostawianego na odpowiedź, respektowania komunikatów oraz systematycznego włączania AAC w codzienne życie.
Szczególne miejsce w tym procesie zajmuje rodzina. To w domu pojawiają się najbardziej naturalne i powtarzalne sytuacje: posiłki, zabawa, odpoczynek, przygotowanie do wyjścia, zakupy, rozmowy o samopoczuciu i wspólne podejmowanie decyzji. Rodzic zna dziecko najdłużej, rozpoznaje subtelne zmiany w jego zachowaniu, a jednocześnie może nieświadomie wyręczać je, odgadywać potrzeby lub zbyt szybko przejmować inicjatywę. Dlatego rozwijanie komunikacji dziecka oznacza również rozwijanie kompetencji jego najbliższych partnerów.
Celem artykułu jest przedstawienie kryteriów skutecznych oddziaływań AAC w środowisku rodzinnym na podstawie doświadczeń rodziców dzieci i młodych dorosłych korzystających z indywidualnych systemów komunikacyjnych. Analiza koncentruje się na zmianach zachodzących w sposobie postrzegania dziecka, roli rodzica, organizacji codziennych sytuacji komunikacyjnych oraz funkcjonowaniu całej rodziny.
Materiał i sposób analizy
Podstawą opracowania są wypowiedzi rodziców oraz rozmowy rodziców ze specjalistami i nauczycielami, zgromadzone wokół wspólnego zestawu pytań. Dotyczyły one czasu potrzebnego na dostrzeżenie możliwości komunikacyjnych dziecka, otwierania się na AAC, uznawania prawa dziecka do niezależności, aranżowania sytuacji komunikacyjnych, znaczenia nagrywania filmów, wpływu AAC na życie rodziny, zasobów inwestowanych w proces oraz roli regularności i planowania.
Materiał obejmuje doświadczenia rodzin osób w różnym wieku, z odmiennymi diagnozami, możliwościami ruchowymi, poznawczymi i se...
Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów
- 6 wydań magazynu "Terapia Specjalna"
- Dostęp do wszystkich artykułów w wersji online
- ...i wiele więcej!
Dołącz do 5000 + czytelników, którzy nieustannie pogłębiają swoją wiedzę z zakresu pracy z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi o specjalnych potrzebach edukacyjnych.
Otrzymuj co 2 miesiące bank pomysłów z oryginalnymi, autorskimi scenariuszami do różnych zaburzeń rozwoju i zachowania wraz z gotowymi kartami pracy. Rozszerzaj swój warsztat i poznawaj gotowe metody pracy do wdrożenia od zaraz.
