Wspieranie umiejętności pokarmowych z wykorzystaniem tablicy kontekstowej u dziewczynki z mutacjami w genach ITPR1, HDAC4 i GRIN2D

Wprowadzenie

Zaburzenia karmienia występuące u dzieci z trudnościami rozwojowymi bywają szczególnie złożone, ponieważ mogą współwystępować z ograniczeniami komunikacyjnymi, nadwrażliwością sensoryczną, lękiem oraz trudnościami w regulacji emocji. Wsparcia terapeutycznego wymagają rodziny, dla których zaburzenia żywienia stają się codziennością już w trakcie procesu diagnostycznego dziecka.
Artykuł ukazuje, jak wdrożenie komunikacji wspomagającej i alternatywnej może wspierać rozwój umiejętności pokarmowych dziewczynki z mutacjami w genach ITPR1, HDAC4, GRIN2D oraz z rozpoznaniem ARFID. ARFID, czyli zaburzenie polegające na unikaniu lub ograniczaniu przyjmowania pokarmu, charakteryzuje się ograniczeniem ilości lub różnorodności spożywanych produktów, przy czym trudności te nie wynikają z obawy przed przyrostem masy ciała ani z zaburzonego obrazu ciała. W literaturze wskazuje się, że u podłoża ARFID mogą leżeć m.in. nadwrażliwość sensoryczna, niskie zainteresowanie jedzeniem oraz lęk przed negatywnymi konsekwencjami jedzenia, takimi jak zakrztuszenie, wymioty czy dyskomfort somatyczny (Watts i in., 2023).
Wdrażanie narzędzi AAC wspiera funkcjonalną komunikację dziecka, umożliwia wyrażanie potrzeb, wyborów, odmowy oraz preferencji, a także zwiększa przewidywalność sytuacji posiłku. Może to sprzyjać obniżeniu napięcia, wzmocnieniu poczucia sprawczości oraz ograniczeniu zachowań trudnych wynikających z frustracji komunikacyjnej. Walker i Snell (2013) wykazali w metaanalizie, że interwencje AAC mogą redukować zachowania trudne u osób z niepełnosprawnościami, szczególnie wtedy gdy zachowania te pełnią funkcję komunikacyjną. Z kolei Ciarmoli i Stasolla (2023) podkreślają, że AAC może wspierać rozwój komunikacji i języka u dzieci oraz młodzieży z zaburzeniami neurorozwojowymi zarówno przy użyciu strategii niskotechnologicznych, jak i wysokotechnologicznych.
ActivEating Clinic to program realizowany przy uniwersyteckiej klinice Massey University w Nowej Zelandii. Podejmowane w jego ramach oddziaływania terapeutyczne wspierają rozwój umiejętności pokarmowych dzieci oraz wyposażają rodziny w praktyczne narzędzia możliwe do wykorzystania w codziennych sytuacjach posiłkowych. Istotnym elementem procesu terapeutyczneg...