Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii

13 października 2020

NR 15 (Październik 2020)

Sygnały na ciele – geneza, teoria, praktyka

0 882

Osoby z głęboką wieloraką niepełnosprawnością odbierają innych ludzi poprzez kontakt z ciałem. Wykorzystują swoje ciało do wyrażania siebie i porozumiewania się (FrÖhlich, 2016, strona 9). Rozważania zawarte w artykule są próbą odpowiedzi na pytanie: Czy sygnały na ciele stanowią terapeutyczną modę czy są niezbędnym działaniem komunikacyjnego partnera?

Terapeutyczna, edukacyjna i rodzinna codzienność osób z głęboką wieloraką niepełnosprawnością2 bywa wypełniona chaosem, niepewnością, brakiem stałości i przewidywalności. W konsekwencji ich potrzeby, 
m.in. godności, szacunku, aktywności oraz uczestnictwa, nie zostają zaspokojone.
Mnogość podejmowanych działań pielęgnacyjnych i usprawniających, a także wyznaczonych celów oraz wynikający z nich pośpiech nie sprzyjają budowaniu komunikacyjnej relacji. 
Zróżnicowane formy opieki, za każdym razem nowe twarze, nowi ludzie, wkraczający w życie osoby z głęboką wieloraką niepełnosprawnością na mocy swojej kompetencji zawodowych, a nie na mocy jej indywidualnego wyboru stanowią część jej przeżyć (FrÖhlich 2013, s.21).  
Osoby z głęboką wieloraką niepełnosprawnością:

  • odbierają innych ludzi poprzez ciało i kontakt z ciałem,
  • potrafią swoim ciałem zbierać i wartościować doświadczenia,
  • wykorzystują swoje ciało do komunikowania o swoich potrzebach i emocjach (FrÖhlich 2016, s. 9).

Ta grupa osób doświadcza wielu trudności w zakresie porozumiewania się z otoczeniem. Ich możliwości zarówno przekazywania, jak i odbioru informacji są znacznie ograniczone. Budowanie komunikacyjnej relacji jest wyzwaniem dla partnerów.
Niepełnosprawność sama w sobie wzmaga potrzeby, jednak często uniemożliwia również ich adekwatne zaspokajanie. Osoby z głęboką wieloraką niepełnosprawnością najczęściej nie są w stanie samodzielnie wypracować strategii, które pozwoliłyby im uniknąć głodu, pragnienia czy bólu (FrÖhlich 2013, s. 23).
Naukę efektywnego sposobu nadawania i odbierania informacji umożliwia tworzenie strategii wspomagających, czyli zaplanowanych, opisanych i systematycznie powtarzanych sytuacji komunikacyjnych. W strategiach tych szczegółowo muszą zostać określone obszary aktywności partnera komunikacyjnego.
Adekwatne i powtarzalne działania wspomagające partnera warunkują szansę na pomyślną interakcję z użytkownikiem AAC4. Jego rola polega m.in. na dostrzeganiu i interpretowaniu wszelkich celowo i mimowolnie nadawanych komunikatów oraz adekwatnym reagowaniu na nie. Rozpoznawanie i odpowiednia interpretacja nawet najdrobniejszych sygnałów płynących od osoby ze złożonymi potrzebami komunikacyjnymi5 sprawia, że ma ona szansę dostrzec zależność między swoim zachowaniem a reakcją partnera (Książek 2003, s. 71).
Jedną z równie istotnych wspomagających aktywności partnera jest stosowanie przekazu wspomaganego6. 
Obniżony poziom rozumienia mowy sprawia, że dla wielu osób ze złożonymi potrzebami komunikacyjnymi słowa nie są dominującym nośnikiem informacji. Dodatkowo uszkodzenia zmysłów sprawiają, iż informacje docierające z otoczenia mogą...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Terapia Specjalna"
  • Dostęp do wszystkich artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!

Przypisy

    Monika Jerzyk

    Absolwentka Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (kierunek pedagogika specjalna) i Akademii Muzycznej im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi. Jest trenerką metody Video Treningu Komunikacji, terapeutką AAC. Wykładowczyni studiów podyplomowych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na kierunku neurologopedia. Opracowała i wprowadza Wczesne Strategie Komunikacyjne w model komunikacji z osobami z głęboką wieloraką niepełnosprawnością. Ideę tę prezentowała wielokrotnie na konferencjach oraz seminariach w Polsce, a także w Belgii, Rumunii i na Ukrainie. Prowadzi cykl szkoleń: „Wprowadzanie komunikacji alternatywnej i wspomagającej u osób z wieloraką niepełnosprawnością” oraz superwizje dla terapeutów. Jest autorką artykułów poruszających tematykę potrzeb komunikacyjnych dzieci z globalnymi trudnościami rozwojowymi. Pasjonatka Podejścia Skoncentrowanego na Rozwiązaniach. Autorka warsztatu „Narzędzia i kompetencje użyteczne w procesie współpracy z rodzicami”, opartego na założeniu, że ludzie najchętniej wdrażają w życie rozwiązania, których są autorami. Terapeutka Stymulacji Bazalnej. Pracuje w Stowarzyszeniu na Tak i prowadzi w Poznaniu Centrum Rozwoju Porozumiewania GADATEK. Obejmuje opieką merytoryczną kilka ośrodków i szkół na terenie całego kraju. Członkini Polskiego Stowarzyszenia Terapeutów Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach. Jest administratorem strony na Facebooku Gadatek Centrum Rozwoju Porozumiewania (https://www.facebook.com/GadatekCentrumRozwojuPorozumiewania/).