Dołącz do czytelników
Brak wyników

Współpraca z rodzicami

13 grudnia 2018

NR 4 (Grudzień 2018)

Teatr bazalny
Legenda o Czechu, Lechu i Rusie

0 199

Teatr bazalny jest jednym z filarów edukacji osób z głęboką, wieloraką niepełnosprawnością. Polega na wspólnym przeżywaniu, w sposób bazalny, wybranego utworu, fragmentu książki czy też legendy. 

Teatr bazalny, jak podaje Sabine Knoblauch w książce Edukacja bazalna, uwydatnia aktywność własną osoby, wspólne kształtowanie, a przez to też współdziałanie. Autorka pisze, że celem jest dostarczenie jak największej ilości bodźców. Organizuje się odpowiednie pomieszczenie, kolorystykę, światło, muzykę, zapachy i przedmioty pasujące do danej historii.

Poszczególne elementy wprowadza się stopniowo, aby uniknąć przytłoczenia wielością bodźców. Pomieszczenie przygotowuje się wcześniej lub dekoruje się wspólnie z uczniami. Uczestnicy teatru w miarę możliwości sami wybierają miejsce lub też są układani w najlepszych możliwych dla nich pozycjach. Nauczyciele odgrywają sceny i przybliżają je współgrającym uczniom. Wspólnie je przeżywają i doświadczają. Grający nie mają prób przed spektaklami, od razu znajdują się w centrum akcji. Są częścią tego, co się dzieje, są aktorami i widzami. 

W szkole „Zakątek” formę pracy, jaką jest teatr bazalny, wdrożyliśmy we wrześniu 2017 roku. Projekt, trwający do czerwca 2018 roku, realizowaliśmy z sześciorgiem uczniów ze sprzężoną, wieloraką niepełnosprawnością. W każdych zajęciach uczestniczyło zazwyczaj czterech terapeutów. Klika spotkań przygotowanych zostało dla większej grupy uczniów. 

I. Wybór utworu

Pierwszym krokiem do zrealizowania projektu był wybór utworu, na którym mieliśmy pracować i którego mieliśmy wspólnie doświadczać. Decyzja nie była łatwa, ponieważ utwór musiał zawierać określone elementy. Tekst nie mógł być bardzo długi, bo nie zdążylibyśmy w całości go opracować. Zależało nam na tym, żeby treść była atrakcyjna i różnorodna. Zdecydowaliśmy się na legendę o Lechu, Czechu i Rusie. Na potrzeby teatru bazalnego skróciliśmy tekst i uprościliśmy jego język. 

Tekst uproszczonej legendy: 

„Dawno temu rodziny Słowian mieszkały daleko, daleko stąd. 
Największe rodziny to była rodzina Lecha, rodzina Czecha i rodzina Rusa.
Lech, Czech i Rus byli baaaaaaaardzo mądrzy. 
Było im dobrze. Lubili się. 
Ich rodziny były cooooooooooraz większe.
Zaczęło brakować im jedzenia i picia. Mieli za mało jedzenia i picia. Byli głodni.
Lech, Czech i Rus chcieli poszukać jedzenia i picia w innym miejscu. Gdzie indziej. Musieli iść po jedzenie i picie daleko.
Rodziny pakowały się. Przygotowywali się do drogi. Pakowali jedzenie, picie, ubrania.
Zaczęła się podróż. Wyruszyli w drogę. Poszli daleko, daleko.
Szli przez rzeki. Rzeka jest mokra, zimna. W rzekach były kamienie. Kamienie są ciężkie. W rzekach były ryby. Ryby są śliskie i mokre. W rzekach były rośliny. Rośliny są mokre.
Szli przez wieeelki las. Szli przez puszczę. W lesie były drzewa. W lesie były rośliny. W lesie była trawa. W lesie były zwierzęta. 
Rus zobaczył piękną łąkę. Rus zobaczył piękną trawę. Rus zobaczył piękną ziemię. Rus zobaczył piękne rzeki. 
Rus powiedział: moja rodzina będzie tu mieszkać. Rus z rodziną zostali na Rusi.
Lech i Czech poszli dalej. 
Lech i Czech szli i szli.
Lech i Czech zobaczyli wieeelką górę. Czech lubi słońce. Czech chciał być na górze blisko słońca. Czech z rodziną zostali w Czechach.
Lech z rodziną poszli dalej. Szli i szli dłuuugo. Wieczorem zrobili obóz. Zrobili namioty. Zrobili jedzenie. Lech zobaczył rzekę. Lech zobaczył lasy ze zwierzętami. Lech zobaczył trawę. Lech zobaczył, że rodzina jest zmęczona.
Wszyscy zobaczyli wielkiego białego ptaka. Wszyscy usłyszeli krzyk wielkiego białego ptaka. To był orzeł. 
Bardzo im się podobało. 
Lech z rodziną zostali. Zrobili miejsce Gniezno i tam żyli. Było ich coraz więcej i więcej i nazywali się Polakami.  
Biały ptak – orzeł to godło Polski.”


(edycja: Katarzyna Klimek-Markowicz)

 

II. Zaznajomienie uczniów z tekstem legendy

Po wyborze tekstu przyszedł czas na zaznajomienie uczniów z utworem. Stwierdziliśmy, że najlepiej będzie na początku przedstawić uczniom utwór w całości, a dopiero potem rozbić go na mniejsze części. Postanowiliśmy zaprezentować utwór aktorom na kilka sposobów. Na każdą z poniższych form przekazu przeznaczaliśmy jedne zajęcia: 

  •  Animacja w kontrastowych kolorach z tekstem legendy.
    (Źródło filmu: //www.youtube.com/watch?v=q1Jh7V_Z-I0.)
  •  Film animowany. 
    Terapeuta czytał odpowiednie fragmenty legendy do poszczególnych fragmentów filmu – Źródło filmu: //www.youtube.com/watch?v=tlUUy7MI8vA.
  • Czytanie legendy przez aktora Tadeusza Falanę.
  • Czytanie legendy przez uczniów.

Uczniowie opowiadali legendę za pomocą komunikatorów. Każdy aktor miał dostosowany komunikator do swoich możliwości sprawczych. 
III. Rozbicie utworu na części, wspólne ich przeżywanie i doświadczanie 
Na poszczególne fragmenty przeznaczaliśmy zazwyczaj kilka spotkań. Za każdym razem na początku zajęć terapeuta czytał dany urywek, zwracając uwagę aktorów na szczegóły. 

Fragment I 

„Dawno temu rodziny Słowian mieszkały daleko, daleko stąd. Największe rodziny to była rodzina Lecha, rodzina Czecha i rodzina Rusa. Lech, Czech i Rus byli baaaaaaaardzo mądrzy. 
Było im dobrze. Lubili się. Ich rodziny były cooooooooooraz większe. 
Zaczęło brakować im jedzenia i picia. Mieli za mało jedzenia i picia. Byli głodni. Lech, Czech i Rus chcieli poszukać jedzenia i picia w innym miejscu. Gdzie indziej. Musieli iść po jedzenie i picie daleko. Rodziny pakowały się. Przygotowywali się do drogi. Pakowali jedzenie, picie, ubrania.”

Zajęcia 1. 
Uczniowie mieli okazję zaznajomić się z różnego rodzaju walizkami i torbami. Korzystaliśmy z małych plecaków, dużych walizek i toreb; poznawaliśmy ich wielkość i sprawdzaliśmy ich ciężkość. Uczniowie mieli okazję, w miarę swoich możliwości, założyć plecak na plecy, rozpiąć zamek, przysłuchać się dźwiękom zapinających się sprzączek przy torbach. Zajęcia polegały na wielozmysłowym doświadczaniu. (Fot. 1)

Fot. 1. Mikołaj z Natalią zakłądają plecak na plecy i sprawdzają jego ciężkość


Zajęcia 2. 
Uczniowie wraz z terapeutami zastanawiali się, co zabiera się w tak długą podróż. Dotykaliśmy: termosów, kubków, chleba, przekąsek, talerzy metalowych, butelek z wodą, pieluch, ubrań, latarek, zabawek, kosmetyków, szczoteczek do zębów itp. Poza dotykaniem skupialiśmy się na tym, jakie odgłosy wydają dane przedmioty, smakowaliśmy jedzenia, wąchaliśmy je. 

Zajęcia 3. 
Zajęcia polegały na pakowaniu przedmiotów zgromadzonych na poprzednich zajęciach. Uczniowie mieli okazję wkładać do plecaków i walizek wszystko, co chcieli zabrać ze sobą w podróż. Radość z pakowania była ogromna, a uczniowie byli bardzo zainteresowani zajęciami. 

 

Fragment II

„Zaczęła się podróż. Wyruszyli w drogę. Poszli daleko, daleko.
Szli przez rzeki. Rzeka jest mokra, zimna. W rzekach były kamienie. Kamienie są ciężkie. W rzekach były ryby. Ryby są śliskie i mokre. W rzekach były rośliny. Rośliny są mokre.” 

Zajęcia 1. 
Zajęcia polegały na doświadczaniu wody. Do różnej wielkości pojemników nalaliśmy wodę zimną, letnią, ciepłą. Każdy uczeń mógł sprawdzić dowolną częścią ciała, jaka ona jest. Uczestnicy mieli możliwość pochlapania siebie, a także kolegów.
 
Zajęcia 2. 
Głównym polem naszej uwagi były różnorodne kamienie. Mieliśmy okazję dotknąć je: gładkie, szorstkie, ciężkie, lekkie, suche, mokre, duże, małe. Przysłuchiwaliśmy się dźwiękom, jakie wydają kamienie, gdy ocierają się o siebie, lub gdy wpadają do wody. 

Zajęcia 3. 
Na tych zajęciach skupiliśmy się na poznawaniu piasku. Mogliśmy doświadczać różnych rodzajów piasku: suchy, mokry, z kamieniami, czysty. Uczniowie przesypywali piasek w pojemnikach, wysypywali go na siebie, szukali kamieni, stąpali po nim. Wlewaliśmy do pojemników z piaskiem wodę, przez co tworzył się piasek mokry i błoto.

Zajęcia 4. 
W tym akcie skupiliśmy się na rybach. Można było doświadczyć tego, jak wygląda ryba, jakiego jest kształtu, koloru. Do zajęć wykorzystaliśmy sztuczne ryby (pochodzenie: sklep wędkarski). Uczniowie mogli takie zwierzę wyłowić ręką z wody, pobawić się nim, podać koledze czy też wrzucić je do miski. 

 

Fragment III

„Szli przez wieeelki las. Szli przez puszczę. 
W lesie były drzewa. W lesie były rośliny. W lesie była trawa. W lesie były zwierzęta. 
Rus zobaczył piękną łąkę. Rus zobaczył piękną tr...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Terapia Specjalna"
  • Dostęp do wszystkich artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy