Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

13 grudnia 2018

NR 4 (Grudzień 2018)

Techniki użyteczne w budowaniu współpracy

0 22

Poniższe techniki są zaczerpnięte z różnych podejść pomocowych i adaptowane do pracy z rodzicami osób z głęboką, wieloraką niepełnosprawnością. 

Skala

Użytecznym narzędziem w pracy pomocowej jest skala – technika zaczerpnięta z Podejścia Skoncentrowanego na Rozwiązaniach (PSR, TSR, BSFT). Skalowanie to technika pomocna w rozmowie o celach i ich realizacji, choć trudno pewnie nią pracować bez szkolenia. Pomimo to przedstawię kroki w technice skalowania (w małym uproszczeniu):

  1. Klient określa tytuł skali: określa się ją bazowo w sformułowaniu pozytywnym, w skrócie ujmując umiejętność, cel, osiągnięcie, na którym klientowi zależy. Na przykład: „dziecko samo zjada posiłki”. 
  2. Wyznaczamy stopnie na skali, klasycznie to skala liczbowa 10-stopniowa. Określamy, że 10 oznacza maksymalną możliwą umiejętność (np. dziecko zjada posiłek w pełni samodzielnie, bez potrzeby interwencji osoby dorosłej), a 1 – najmniejszy poziom (np. zjedzenie posiłku przez dziecko wymaga ciągłej aktywności/opieki osoby dorosłej).
  3. Klient określa, gdzie jesteśmy teraz na skali (np. 2). Jest to w pełni subiektywna ocena klienta.
  4. Pytamy klienta: „Co się składa na to, że jest już tyle (umiejętności dziecka/klienta)?” Klient określa już nabyte umiejętności, można się dowiedzieć i uświadomić sobie, co jest zasobem. Wartościowe jest przeniesienie myślenia z „problem”, „deficyt” na „już coś mamy” i „kolejne kroki do osiągnięcia”.
  5. Pytamy o wyjątki – czyli: „Czy kiedyś było już więcej na skali?”. Możemy dzięki temu pytaniu dowiedzieć się o czynnikach, które są korzystne dla umiejętności, np. „Dziecko jadło troszkę bardziej samodzielnie na wyjeździe nad morze, kiedy wracaliśmy strasznie głodni z plaży”. Warto jak najwięcej dowiedzieć się o wyjątkach. Klient może chcieć usłyszeć o wyjątkach, jakie zna specjalista. W wypadku regresu warto spytać o to, czy kiedyś było gorzej i o sposoby radzenia sobie z tym. 
  6. Co będzie następnym małym krokiem w tym kierunku? Dzięki skali klient może zobaczyć, że między 2, na której teraz jest, a 10, do której dąży (a może się okazać, że dąży do 4 i to jest też ważna informacja) jest sporo punktów po drodze. Na tym etapie można zaplanować terapię i określić, że po przejściu do następnego punktu będzie łatwiej określić dynamikę zmian i odpowiedzieć na pytanie: „jak długo będzie trwałą terapia”.
  7. Szczegółowo omawiamy kolejny mały krok.
  8. Skalę należy wspólnie narysować i pokazywać klientowi, wspólnie na niej pracować, zaznaczać kolejne kroki. 

Praca na skali z klientem pomaga w dobrym zrozumieniu, co dla klienta oznacza duży worek głównego celu. Dla jednych, np. w komunikacji, ważne będzie używanie symbolu, dla innych – żeby dziecko reagowało uśmiechem na mamę, dla jeszcze innych, żeby mogli się razem z dzieckiem bawić.

Skala pozwala oceniać postępy, np. w odpowiedzi na zarzut: „chodzimy do pana/pani już rok, a jeszcze cel nie osiągnięty”. Wtedy można wrócić do skali, pokazać, skąd startowaliśmy, na jakie etapy się umówiliśmy, jak je realizowaliśmy i na podstawie dynamiki zmian przewidywać dalsze postępy.

Skala jest świetnym narzędziem do kontraktu – po osiągnięciu kolejnego kroku wspólnie z klientem sprawdzam, czy to już wystarczy na teraz i kończymy współpracę na tym etapie, czy kontynuujemy pracę (ze świadomością, ile każdy kolejny krok kosztuje).

Skalowanie regresu

Terapeuci „Zakątka” wypróbowali metodę skalowania do oceny pracy z dzieckiem zagrożonym regresem. Jest to codzienność osób z wieloraką niepełnosprawnością – nie mówimy tu często o progresie, lecz o spowolnieniu regresu. Jest to trudne dla terapeuty, ale przede wszystkim dla rodzica.

Skalowanie w zagrożeniu regresem zostało opracowane w następujący sposób: obecny etap to 1 na skali, a określony odcinek czasu (np. 1 miesiąc) bez regresu (utrzymanie obecnego stanu) oznacza kolejny punkt na skali. Jedna z rehabilitantek użyła tej metody do oceny stanu bioder uczennicy w pozycji leżenia tyłem przez badanie goniometrem, w określonych warunkach. Jeśli stan i ruchomość bioder się utrzymają przez kolejny miesiąc, to zostanie to ocenione na skali jako 2 – brak regresu oznacza osiągnięcie kolejnego etapu. Kolejne miesiące to kolejny punkt na skali. Jest to pomocne zarówno w profilaktyce wypalenia...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Terapia Specjalna"
  • Dostęp do wszystkich artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy