Być uważnym – tego się można nauczyć

Codzienna nieuważność 

Naszym typowym stanem umysłowym, szczególnie wtedy, kiedy prowadzimy aktywne życie, jest nieuważność. Większość czasu spędzamy zatopieni we wspomnieniach i w marzeniach dotyczących przyszłości. Zwykle jedziemy na wspomnianym „automatycznym pilocie”, a nasz umysł w tym czasie jest w innej przestrzeni niż nasze ciało. Większość z nas żyje w nawyku nieuwagi, czujemy się w nim jak ryba w wodzie i nawet nie zauważamy, że nasze myśli oddalają się od chwili obecnej, bo robią to cały czas. Mimo że najważniejsze dla nas doświadczenia wymagają bycia obecnym, nasze umysły próbują uciec od tej chwili, by dostać to, co lubią (Siegel, 2014). Oto przykłady nieuważności:

• Czy zdarza ci się zmywać naczynia w pośpiechu, żeby jak najszybciej napić się herbaty i zająć czymś przyjemnym (np. czytaniem książki, oglądaniem filmu)?
• Czy czasem nerwowo kontrolujesz czas, by jak najszybciej jazda samochodem się zakończyła (np. żeby zdążyć na spotkanie)?

Alternatywą dla nieuważności jest świadome doświadczanie tego, co zdarza się w danej chwili – skupianie na tym, co robimy. Zamiast używania automatycznego pilota, radość z chwili obecnej, a nie czekanie, żeby już się skończyła. Zauważenie, jak często jesteśmy nieuważni, jak wiele momentów ze swojego życia chcielibyśmy usunąć i jak wiele bólu sprawiamy sobie i innym przez to, że nie akceptujemy rzeczywistości, bywa bolesne. Dobra wiadomość jest taka, że uważności można się nauczyć. Korzyści z jej praktykowania są nieocenione. Uważność pomaga nam widzieć i akceptować rzeczy takimi, jakie są. Oznacza to, że możemy pogodzić się z nieuchronnością zmian i niemożnością bycia zawsze wygranym. Zamartwianie się, że coś pójdzie nie tak, które codziennie wypełnia nasze myśli, traci moc. Łatwiej zaakceptować uliczny korek, zgubiony portfel, przegapiony koncert. Dzięki uważności udaje się uwolnić od chorobliwego martwienia się samym sobą. Uważność nie tylko redukuje cierpienie, ale też sprawia, że doświadczamy bogactwa wszystkich chwil swojego życia. Czujemy zapach kwiatów, smak jedzenia, widzimy zachód słońca i czujemy się częścią wspólnoty wszystkich ludzi. Dzięki uważności stajemy się również mądrzejsi i podejmujemy lepsze decyzje. Doceniamy każdy dzień w naszym życiu i przeżywamy go z godnością. Zauważamy, że nasz umysł jest jaśniejszy i lepiej działa, kiedy nie jest obciążony lękiem (Kabat-Zinn i in., 2009, 2013, 2014; Siegel, 2014). 

W poszukiwaniu równowagi

Dość łatwo o uważność, kiedy siedzimy w fotelu z kubkiem herbaty. Trudniej – kiedy wszystko wokół okazuje się stresujące i wyczerpujące emocjonalnie. Stres w naszym życiu jest dziś tak ogromny i podstępny, że coraz więcej ludzi świadomie decyduje się na poszukiwanie rozwiązań, by nad nim zapanować. Jest on naturalnym składnikiem życia, od którego nie ma ucieczki. Mimo to niektórzy starają się uniknąć stresu, odgradzając się od prawdziwego życia, a inni próbują się w ten czy in...