Od nauki czytania i pisania w języku polskim do mówienia w dwóch językach. Studium przypadku chłopca z zespołem Silvera-Russella

Przypadek Stanisława pokazuje, że rozwój mowy może przebiegać inaczej, niż wynikałoby to z typowego wzorca rozwojowego. Co więcej, nauka czytania i pisania nie była planowana jako droga do rozwoju mowy, lecz jako alternatywny sposób komunikowania się. Ostateczny rezultat terapii okazał się zaskoczeniem zarówno dla prowadzącego terapię logopedy, jak i dla rodziny Stanisława.

Kilka słów o Stanisławie

Dziś Stanisław ma 15 lat. Mieszka z rodzicami i młodszą siostrą w Oksfordzie, w Wielkiej Brytanii. Swobodnie komunikuje się w języku polskim i angielskim – mówi, czyta i pisze w obu językach. W domu rodzina porozumiewa się po polsku, który jest dla niego językiem mniejszościowym, natomiast w szkole i poza domem dominuje język angielski.
Nastolatek prowadzi aktywne życie i rozwija liczne zainteresowania. Opiekuje się żółwiami, lubi gotować, fotografować, spacerować i jeździć z tatą na ryby. Fascynują go kosmos, oceany oraz historia. Chętnie czyta książki. Z dużym zaangażowaniem uczestniczy w zajęciach szkolnych i osiąga bardzo dobre wyniki z matematyki. Na co dzień uczęszcza do brytyjskiej szkoły specjalnej.
Zaburzenia ze spektrum autyzmu rozpoznano u niego około trzeciego roku życia, natomiast kilka lat później zdiagnozowano zespół Silvera-Russella. Z dokumentacji medycznej z 2023 r. wynika, że diagnoza obejmuje zespół Silvera-Russella oraz zaburzenia ze spektrum autyzmu z opóźnieniem rozwoju mowy, określanym jako znacznie poprawione.

Obecny poziom funkcjonowania nastolatka

Większość publikacji dotyczących zespołu Silvera-Russella koncentruje się na aspektach medycznych, dlatego uznałam za wartościowe przedstawienie aktualnego profilu funkcjonowania poznawczego, językowego i społecznego nastolatka. Stanisław swobodnie czyta, pisze i komunikuje się w dwóch językach, choć jeszcze kilkanaście lat wcześniej jego rozwój przebiegał zupełnie inaczej niż u większości dzieci. Aby lepiej zrozumieć skalę tej zmiany, warto najpierw przyjrzeć się jego obecnemu funkcjonowaniu.

Matematyka

Należy do najmocniejszych stron Stanisława. Chętnie rozwiązuje zadania matematyczne, osiąga wysokie wyniki i z wyraźną satysfakcją rozwija swoje umiejętności w tej dziedzinie. W 2026 r. awansował na czwarty poziom programu edukacyjnego Maths for Life.

Czytanie

Jest jedną z jego ulubionych aktywności. Stanisław czyta płynnie, pewnie i ze zrozumieniem. Samodzielnie korzysta z tekstów w codziennych sytuacjach, m.in. czyta szkolne menu i wybiera posiłki. Regularnie wypożycza książki z biblioteki, choć chętnie wraca również do swoich ulubionych lektur. Z dużym zaangażowaniem uczestniczy w zajęciach z foniki (phonics), wykazując bardzo dobrą znajomość relacji między literami a głoskami.

Pisanie

Nie sprawia mu trudności. Chętnie wykonuje zadania wymagające tworzenia tekstu i sprawnie zapisuje swoje wypowiedzi. Posługuje się wielkimi literami, choć nie zawsze konsekwentnie stosuje je we właściwych miejscach. Gdy temat go zainteresuje, tworzy dłuższe i bardziej szczegółowe wypowiedzi.

Komunikacja i udział w rozmowie

Stanisław najchętniej rozmawia o tematach, które go pasjonują. Potrafi przekazywać dużą liczbę informacji i chętnie odpowiada na pytania. Jeżeli zainteresuje go nowy temat, aktywnie dopytuje o szczegóły. Zdecydowanie rzadziej angażuje się w rozmowy dotyczące zagadnień, które uważa za mało atrakcyjne, a czasami całkowicie z nich rezygnuje. Dobrze odnajduje się w rozmowach z personelem szkoły, natomiast rzadziej inicjuje podobne interakcje z rówieśnikami. Nadal rozwija umiejęt...