Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii

12 czerwca 2019

NR 7 (Czerwiec 2019)

Podwójnie wykluczeni. Osoby LGBT+ w autystycznej społeczności

0 188

Związki między autyzmem a płcią i seksualnością są fascynujące, ale nie do końca wyjaśnione. Niewiele jest dostępnych badań na temat osób LGBT+ w spektrum autyzmu, ale wszystkie potwierdzają, że udział osób LGBT+ w autystycznej społeczności jest dużo większy niż wśród ogółu populacji. Przyjrzyjmy się zatem temu, co na ich temat wiemy i jakie są doświadczenia i wyzwania specyficzne dla tej grupy osób. 

Czy na pewno mniejszość? 

Pod hasłem LGBT+ kryją się różne orientacje seksualne i tożsamości płciowe. Orientacja seksualna to zdolność do angażowania się w relacje miłosne i seksualne z osobami danej płci lub więcej niż z jedną płcią albo brak pociągu seksualnego do innych osób1. Tożsamość płciowa oznacza identyfikację z płcią i nie musi wpisywać się w kategorie binarności2. Warto tu podkreślić, że tożsamość płciowa nie ma wpływu na orientację seksualną. Litery LGBT oznaczają lesbijki, gejów, osoby biseksualne i transpłciowe (osoby, których tożsamość płciowa jest niezgodna z płcią przypisaną przy urodzeniu). Jako że jest to pojęcie parasolowe, obejmuje całą społeczność osób nieheteroseksualnych i transpłciowych, niezależnie od identyfikacji. Coraz częściej jednak skrót ten jest uzupełniany przez kolejne litery, np. Q – osoby queer (osoby, które nie odnajdują się w dostępnych kategoriach orientacji seksualnej i tożsamości płciowej), I – osoby interpłciowe (osoby, które rodzą się z męskimi i żeńskimi cechami pierwotnymi i wtórnymi, czyli mają zróżnicowane cechy płciowe) czy A – osoby aseksualne (osoby, które cechuje trwały brak odczuwania pociągu seksualnego)3. W odniesieniu do osób w spektrum autyzmu, szczególnie ważna jest litera A. Społeczność osób autystycznych jest grupą, w której występuje najwięcej osób aseksualnych w porównaniu z resztą społeczeństwa. Aseksualność nie jest zaburzeniem ani defektem, jest jedną z orientacji seksualnych. Podobnie transpłciowość nie jest zaburzeniem identyfikacji płciowej, jak jeszcze do niedawna można było przeczytać w klasyfikacji medycznej Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) – zapis ten został usunięty w ICD-11, gdzie transpłciowość została opisana jako „niezgodność płciowa” i przeniesiona z listy zaburzeń psychicznych do działu dotyczącego zdrowia seksualnego. WHO uznała, że traktowanie transpłciowości jako zaburzenia jest niezgodne z obecną wiedzą medyczną i przyczynia się do ogromnej stygmatyzacji osób transpłciowych. Wielość orientacji seksualnych i tożsamości płciowych jest odzwierciedleniem ludzkiej różnorodności. Osoby w spektrum autyzmu, jako rzadziej dostosowujące się do norm społecznych, prezentują tę różnorodność w sposób pełniejszy niż osoby neurotypowe.

Badania dotyczące orientacji seksualnej osób w spektrum autyzmu wykazały, że:

  • od 20% do 40% autystycznych rezydentów jednego z domów opieki w Wielkiej Brytanii (mężczyzn) identyfikowało się jako osoby nieheteroseksualne (badanie z 2010 r.),
  • w grupie kobiet ankietowanych w Szwecji jako nieheteroseksualne określiło się 16% kobiet neurotypowych i 58,3% autystycznych (badania z 2014 r.)4.

Ponadto:

  • w badaniach, które wykonała Sarah Hendrickx na potrzeby książki Kobiety i dziewczęta ze spektrum autyzmu, 50% kobiet określiło się jako nieheteroseksualne (2015),
  • w badaniach do rozprawy doktorskiej Rity George (wzięło w nich udział 571 osób) jako osoby nieheteroseksualne określiło się 53,3% (w tym 8,9% jako aseksualni) mężczyzn w spektrum autyzmu i aż 76,3% (w tym 23,3% jako aseksualne) kobiet w spektrum autyzmu (2016)5.
     

Wnioski z badań można podsumować następująco:

  • Wśród osób autystycznych jest znacząco niższy wskaźnik osób heteroseksualnych niż wśród osób neurotypowych.
  • Osoby w spektrum autyzmu częściej określają się jako aseksualne, homoseksualne, biseksualne i queer niż osoby neurotypowe.
  • Kobiety w spektrum autyzmu są zdecydowanie rzadziej heteroseksualne i znacząco częściej aseksualne niż autystyczni mężczyźni.
  • Osoby w spektrum autyzmu częściej identyfikują się jako niebinarne i transpłciowe niż osoby neurotypowe.
  • Coraz więcej badań wskazuje na związek między autyzmem a dysforią płciową, czyli dyskomfortem odczuwanym w związku z niezgodnością między tożsamością płciową a płcią przypisaną przy urodzeniu6.


Sarah Hendrickx poświęciła seksualności i tożsamości płciowej cały rozdział książki Kobiety i dziewczęta ze spektrum autyzmu7. Badania potwierdzają, że u kobiet i osób w spektrum autyzmu, którym przy urodzeniu przypisano płeć żeńską, wskaźniki nieheteroseksualności (76,3%) i niebinarności (15,3%) są wyższe niż w przypadku mężczyzn w spektrum autyzmu oraz zdecydowanie wyższe niż wśród osób neurotypowych8. Do kobiet w spektrum autyzmu w dużej mierze odnosi się również zjawisko nonkonformizmu płciowego: ekspresja płciowa niezgodna ze stereotypowo przypisaną kobietom i nienormatywny płciowo wygląd. Autystyczne kobiety wykazują większą różnorodność pod względem orientacji seksualnej w porównaniu z neurotypowymi osobami i mężczyznami w spektrum autyzmu. W grupie 76,3% kobiet w spektrum autyzmu bez niepełnosprawności intelektualnej, które identyfikują się jako nieheteroseksualne, 23,3% określa się jako aseksualne, 14,6% – jako biseksualne, 9,6% – jako homoseksualne, 8,2% – jako panseksualne (osoby, które wchodzą w relacje seksualne i miłosne z osobami bez względu na ich orientację seksualną i tożsamość płciową), 4,6% kwestionuje pojęcie orientacji seksualnej i aż 15,1% określa swoją orientację seksualną jako inną9.

Badania na temat przyjaźni i związków kobiet w spektrum autyzmu potwierdzają, że nieheteroseksualne autystyczne kobiety mierzą się z tymi samymi wyzwaniami w bliskich relacjach, co heteroseksualne: trudnościami w rozumieniu intencji i emocji, narażeniem na nadużycia emocjonalne i przemoc, oraz mają podobne doświadczenia, np. partnerka często jest dla autystycznej kobiety pośredniczką w zawieraniu znajomości i w kontaktach ze światem10.

Co oznacza bycie osobą LGBT+ w spektrum autyzmu w Polsce?

Do tej pory nie przepro...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Terapia Specjalna"
  • Dostęp do wszystkich artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy