Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii , Otwarty dostęp

15 kwietnia 2019

NR 6 (Kwiecień 2019)

Traumy szkolne u dzieci i młodzieży z zespołem Aspergera. Przyczyny i konsekwencje

0 123

Wcodziennej pracy zarówno lekarza psychiatry, jak i nauczyciela coraz częściej spotykamy się z osobami z diagnozą zespołu Aspergera. Wynika to z większej świadomości społeczeństwa, lepszej dostępności do profesjonalnej diagnostyki oraz z faktu, że autystyczny rozwoju mózgu dotyczy ponad 1% populacji. 

 



Spektrum autyzmu, w tym zespół Aspergera, jest zaburzeniem neurorozwojowym o podłożu genetycznym, z którym dziecko przychodzi na świat i już w pierwszych tygodniach życia różni się od dziecka o typowym modelu rozwoju w wymiarze motorycznym i sensorycznym. Inny model rozwoju sensomotorycznego prowadzi do odmienności w rozwoju kodów emocjonalnych, innych ścieżek rozwoju komunikacji werbalnej i niewerbalnej, a także do odmienności w rozwoju poznawczym. Na przestrzeni minionych dekad zmieniała się definicja i rozumienie istoty spektrum autyzmu. Dynamika rozwoju świadomości tematu znajdowała swoje odzwierciedlenie w zmieniających się kryteriach diagnostycznych zarówno w klasyfikacji Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego – DSM, jak i używanej w Europie Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych – ICD. Aktualnie obowiązującymi klasyfikacjami są DSM-5 oraz ICD-10. W najbliższych latach zostanie oddana w Polsce do użytku diagnostów klasyfikacja ICD-11, która wprowadzi zmiany w diagnostyce całościowych zaburzeń rozwojowych przez zastąpienie różnicowania autyzmu dziecięcego, atypowego, zespołu Aspergera pojęciem spektrum autyzmu oraz wprowadzeniem zróżnicowania względem poziomu wymaganego wsparcia.

Obecnie, mając dostęp do coraz bardziej obiektywnych i wystandaryzowanych narzędzi diagnostycznych (np. ADOS-2, będący aktualnie złotym standardem), wczesna diagnoza jest możliwa już nie tylko w grupie pacjentów ze sprzężonymi niepełnosprawnościami, ale także w grupie osób z zespołem Aspergera.
Do gabinetów pediatrów, neurologów i psychiatrów trafiają rodziny zaniepokojone funkcjonowaniem dzieci w bardzo różnym wieku. Różnice w czasie zgłoszenia wynikają z dużej różnorodności obrazu klinicznego, odmienności funkcjonowania osób w spektrum autyzmu, ze stopnia nasilenia zauważalnych odmienności, poziomu funkcjonowania, indywidualnych zdolności adaptacyjnych, a także świadomości i uważności otoczenia.

Najmniej diagnostycznych wątpliwości budzą dzieci z autyzmem ze sprzężoną niepełnosprawnością intelektualną. Ta grupa pacjentów trafia do terapii w pierwszych latach życia. W wielu miastach jest dostępna duża liczba dobrze przygotowanych merytorycznie pedagogów specjalnych, logopedów i terapeutów będących dla nich istotnym wsparciem rozwojowym.

Niestety, dzieci z zespołem Aspergera, których rozwój intelektualny przebiega w normie albo powyżej, bardzo często zostają pozostawione same sobie. Sytuacja ta zazwyczaj prowadzi do znacznych implikacji klinicznych.


 

KRYTERIA DIAGNOSTYCZNE
ICD-10 KRYTERIUM A DSM-5
1. Autyzm dziecięcy – nieprawidłowy lub upośledzony rozwój
< 3 r.ż.
w co najmniej 1 z następujących obszarów:
  • rozumienie i ekspresja językowa używane w społecznym porozumiewaniu się,
  • rozwój wybiórczego przywiązania społecznego lub wzajemnych kontaktów społecznych,
  • funkcjonalna lub symboliczna zabawa.
2. Zespół Aspergera – brak istotnego opóź nienia w zakresie języka
mówionego i rozumieniu języka lub rozwoju czynności poznawczych:
  • pojedyncze słowa do 2. r.ż., komunikatywne wyrażanie – do 3. r.ż.,
  • zachowania adaptacyjne i zaciekawienie środowiskiem do 3 r.ż. – na poziomie odpowiadającym rozwojowi intelektualnemu,
  • fazy rozwoju ruchowego – mogą być nieco opóź nione
1. Objawy muszą być obecne we wczesnym dzieciństwie
  • jednak mogą nie manifestować się w pełni przed okresem wymagań społecznych przekraczających ograniczone możliwości pacjenta,
  • lub mogą być maskowane w póź niejszym życiu przez wyuczone strategie



Pewna część diagnostycznie przeoczonych wcześniej dzieci trafia do gabinetów w wieku przedszkolnym z często błędnym rozpoznaniem zaburzeń zachowania i emocji czy zaburzeń hiperkinetycznych (najczęściej chłopcy). Część dzieci jest przyprowadzana w wieku wczesnoszkolnym ze względu na trudności z wejściem w grupę rówieśniczą, przeciążenia sensoryczne, wynikające z centralnych zaburzeń przetwarzania sensorycznego, zaburzenia snu czy nadmierną labilność emocjonalną. Jeszcze inna część trafia w wieku młodzieńczym w obrazie zaburzeń depresyjnych czy lękowych i wtedy przynosi do gabinetu zwykle już opowieści o różnych szkolnych traumach.

 

KRYTERIA DIAGNOSTYCZNE
ICD-10 KRYTERIUM B (autyzm dziecięcy) DSM-5
1. Jakościowe nieprawidłowości wzajemnych interakcji społecznych: (zespół Aspergera i autyzm dziecięcy)
A. niedostateczne wykorzystanie kontaktu wzrokowego, wyrazu
twarzy, postawy ciała, gestów do odpowiedniego regulowania
interakcji społecznych,
B. niedostateczny rozwój związków rówieśniczych obejmujących
wzajemnie podzielane zainteresowania, czynności i emocje
C. brak odwzajemniania społeczno- emocjonalnego, przejawiający
się upośledzeniem lub odmiennością reagowania na emocje
innych osób, albo brak modulacji zachowania odpowiedniej do
społecznego kontekstu, albo słaba integracja zachowań społecznych,
emocjonalnych i komunikacyjnych,
D. brak spontanicznej potrzeby dzielenia z innymi osobami radości,
zainteresowań lub osiągnięć (np. brak pokazywania i przynoszenia
przedmiotów swego zainteresowania)
2. Jakościowe nieprawidłowości w porozumiewaniu się:
(autyzm dziecięcy)

A. opóź nienie lub zupełny brak rozwoju mówionego języka, które nie
wiążą się z próbą kompensowania za pomocą gestów lub mimiki
jako alternatywnego sposobu porozumiewania się,
B. niedostatek inicjatywy i wytrwałości w podejmowaniu wymianykonwersacyjnej
(na jakimkolwiek występującym poziomie
umiejętności językowych), w której zachodzą zwrotne reakcje na
komunikaty innej osoby,
C. stereotypowe i powtarzające się, idiosynkratyczne wykorzystanie
słów i wyrażeń,
D. brak spontanicznej róż norodności zabawy w udawanie („na niby”)
lub zabawy naśladującej role społeczne.
3. Ograniczone, powtarzające się i stereotypowe wzorce zachowania,
zainteresowań i aktywności:

A. pochłonięcie 1 lub liczniejszymi stereotypowymi zainteresowaniami
o nieprawidłowej treści i zogniskowaniu, albo 1 lub więcej
zainteresowaniami nieprawidłowymi z powodu swej intensywności
i ograniczenia, choć nie z powodu treści i zogniskowania,
B. wyraziście kompulsywne przywiązanie do specyficznych, niefunkcjonalnych
czynności rutynowych i zrytualizowanych,
C. stereotypowe i powtarzające się manieryzmy ruchowe, obejmujące
...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy