Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii , Otwarty dostęp

8 marca 2019

NR 5 (Luty 2019)

Zajęcia z muzykoterapii stosowane w pracy z dzieckiem z niepełnosprawnością

0 12

Czym jest muzyka? Może po prostu niebem, z nutami zamiast gwiazd?”1 Muzyka jest nośnikiem emocji – bez niej świat, w którym żyjemy, byłby płaski i jałowy. Otaczając się dźwiękami doświadczamy wpływu muzyki na nas samych. Kiedy ten wpływ jest pozytywny i kojący, jest to właśnie muzykoterapia

Muzykoterapia to forma psychoterapii, która wykorzystuje muzykę jako środek stymulujący rozwój dziecka i korygujący zachowanie. Wśród elementów składowych muzyki rozróżniamy melodię, rytm, puls, określoną barwę dźwięków i stopień ich głośności. Muzyka jest motywatorem, który powoduje, że dzieci chętniej poddają się różnym oddziaływaniom terapeutycznym. Muzykoterapia jest jednym z elementów terapii kompleksowej, której celami 
są: ukierunkowanie ruchu, wyrobienie koncentracji uwagi, pamięci, wyobraźni, wyrobienie orientacji czasoprzestrzennej, samoregulacji psychoruchowej, przytłumienie neurotycznych elementów postaw lękowych, doskonalenie umiejętności samodzielnego rozwiązywania zadań życiowych, konstruktywne ukierunkowanie osobowości dziecka, a także rozbudzenie wrażliwości estetycznej.
Muzykoterapia dzieli się na receptywną (nieukierunkowaną i ukierunkowaną) i aktywną (ćwiczenia muzyczno-ruchowe, słuchowo-głosowe, improwizacje głosem, ruchem i na instrumentach perkusyjnych, pantomima i psychodrama).

Wpływ muzyki na organizm człowieka

Percepcja muzyki jest bardzo złożona i polega na wielopoziomowym odbiorze w zakresie centralnego układu nerwowego (CUN). Droga słuchowa rozpościera się na wielu poziomach – od błony podstawowej narządu Cortiego, która koduje informacje dotyczące wysokości dźwięku i jego intensywności. Informacje te zostają doprowadzone drogą nerwu słuchowego przez stacje przekaźnikowe (jądro ślimaka w rdzeniu przedłużonym i ciało kolankowate przysadkowe w śródmózgowiu) do kory słuchowej, znajdującej się w obrębie płata skroniowego. Każda informacja o podstawowej częstotliwości i intensywności dźwięku zostaje zakodowana przez nerw słuchowy i sygnał ten zostaje skierowany do mózgu. Dużą rolę w percepcji muzyki pełni układ siateczkowaty. Część wstępująca tego układu utrzymuje korę mózgową w stanie czuwania. Układ siateczkowaty pełni rolę w ujmowaniu budowy dzieła muzycznego, określeniu jego formy (co wymaga stanu czuwania z zaangażowaniem uwagi, myślenia i pamięci). Układ limbiczny analizuje docierające do niego bodźce pod względem ich znaczenia emocjonalnego i przetwarza je, powodując określone typy zachowań emocjonalnych. W układzie tym następuje wstępny, uczuciowy odbiór muzyki. Polega on na doznawaniu tonów w znaczeniu jakościowym, bez uświadamiania sobie ich wysokości. 
Emocjonalne oddziaływanie muzyki na mózg zachodzi przez takie czynniki, jak: intensywność dźwięku, barwa i wibracje. Natomiast rytm, harmonika i melodyka nadają muzyce znaczenie ekspresyjne. Rytm stanowi najbardziej dynamiczny czynnik w muzyce – wraz z metrum i tempem kształtuje przebieg ładowań i wyładowań energetycznych, co stymuluje funkcje psychomotoryczne. Muzykę odczuwamy głównie w obszarze podkorowym. Chociaż muzyka wstępnie przyjmowana jest przez narząd słuchu, to sama melodia ujmowana jest przez organizację nerwowo-zmysłową. Elementy harmoniczne przeżywamy w organizacji oddechowo-cyrkulacyjnej, natomiast rytm odczuwamy głównie w aparacie lokomotorycznym.

Zajęcia z muzykoterapii stosowane w pracy z dzieckiem z niepełnosprawnością

Jedną z form jest koncert muzykoterapeutyczny. Na takich zajęciach dzieci są poddawane szeroko pojętej stymulacji polisensorycznej w zakresie słuchu, wzroku, dotyku, węchu i smaku. Ważną rolę w zajęciach pełni aktywizacja dziecka w zakresie kinestetyki i ćwiczenia motoryki małej. Oprawę muzyczną do tych wydarzeń tworzyłam osobiście, komponując muzykę i tworząc piosenki ściśle związane z tematyką koncertu.
Koncerty są organizowane w dwóch grupach podzielonych ze względu na możliwości percepcji dzieci. Dla grup dzieci z niepełnosprawnością sprzężoną były to formy działań na poziomie zmysłowym. Dla pozostałych grup, oprócz doznań zmysłowych, działania skupiały się na kształtowaniu pojęć, manipulacji oraz komunikacji.
Chciałabym przedstawić różnicę w formach działań pomiędzy grupami na podstawie „Koncertu zimowego”.

Scenariusz zajęć „Koncert Zimowy”
Grupy dzieci z niepełnosprawnością sprzężoną

Cele:

  • Usprawnianie percepcji słuchowej i wzrokowej, działanie na układ dotykowy.
  • Polisensoryczne odczucie zimna, wiatru, śniegu i ciepła.
  • Działanie na układ przedsionkowy.
  • Dostarczenie radości z zabawy.

Przebieg spotkania:

  • Powitanie każdego dziecka indywidualnie muzyczną przywitanką: „Serdecznie cię, Aniu, witamy! Podaj rączkę, podaj rączkę, bądź z nami!”.
  • Prezentowanie muzyki (ostre dźwięki wibrafonu) i powtarzanie słów „zima” i „zimno”.
  • Dotykanie rączek i policzków dzieci kostkami lodu przy piosence mojego autorstwa pt. „To są zimowe sople lodowe”.

To są zimowe sople lodowe,
do małej rączki przyjść są gotowe.
Mrożą paluszki brr,
jest zima, zimno mi.
To są zimowe sople lodowe,
do małej buźki przyjść są gotowe,
Mrożą policzki brr,
jest zima, zimno mi.

  • Prezentowanie muzyki (miękkie dźwięki gitary) i powtarzanie słów „śnieg pada”.
  • Podrzucanie kulek styropianowych na białej chuście przy piosence mojego autorstwa pt. „Lecą, lecą płatki śniegu”.

Lecą, lecą płatki śniegu,
z dużej białej chmury.
Już szykują się do biegu
na lasy i góry.
Lecą, lecą płatki śniegu
powoli spadają
i na nosek i na rączki,
z nami się witają.

  • Prezentowanie muzyki (drażniące dźwięki klawesynu) i powtarzanie słów „wieje zimny wiatr”.
  • Owiewanie twarzy dzieci wachlarzami przy piosence mojego autorstwa pt. „Wiej wietrze zimowy na rączki i głowy”.

Wiej wietrze zimowy, wiej,
na rączki i głowy, wiej,
na nóżki i brzuszek, wiej,
włóż ci...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy