Dołącz do czytelników
Brak wyników

Analiza procesu terapeutycznego

22 lutego 2021

NR 17 (Luty 2021)

Zastosowanie terapii poznawczo-behawioralnej w terapii zaburzeń lękowych

0 1622

Terapię zaburzeń lękowych u dzieci z niepełnosprawnością intelek- tualną można realizować, opierając się na programie tera- peutycznym „Zaradny kot”. Na podstawie studium przypadku przedstawiono opis interwencji terapeutycznej z zastosowaniem tego programu.

Jednym z najczęstszych problemów emocjonalnych okresu dzieciństwa jest zaburzenie lękowe. Od normy odróżnia je skrajność reakcji, trwałość występowania i to, że zakłóca normalne funkcjonowanie. Dzieci przeżywają coraz więcej emocji, z którymi muszą sobie radzić. U części z nich pojawiają się trudności w modulacji emocji i reagują zaburzeniem emocjonalnym. Zaburzenia lękowe obejmują przejawy behawioralne, fizjologiczne i poznawcze. Mogą mieć postać somatyczną, m.in. bóle (brzucha, głowy), napięcie mięśni, uczucie duszności, które nie zawsze kojarzone są z lękiem. 
Należy jednak pamiętać, że w procesie rozwoju występowanie lęku w umiarkowanym zakresie stanowi element normalnego rozwoju człowieka. 
W zależności od etapu rozwoju, zauważamy różne lęki, z którymi zmaga się młody człowiek (ryc. 1). Dzieci w wieku od około 8 miesięcy do 2 lat obawiają się rozłączenia z opiekunem (lęk separacyjny). 
Między 2. a 4. rokiem życia stają się one bardziej niezależne, a niepokój budzą m.in. zwierzęta i ciemność. W kolejnych 2 latach życia wyobraźnia dziecka rozwija się bardzo bujnie, co pozwala mu tworzyć wyobrażenia duchów, potworów i podsuwa niesamowite wyjaśnienia dla słyszanych (zwłaszcza w nocy) dźwięków. Powyżej 6. roku życia lęki przybierają bardziej realne kształty: zranień, klęsk żywiołowych, śmierci. U dzieci starszych pojawia się niepokój o to, że coś złego spotka jego samego lub osoby bliskie. Im bliżej wieku dorastania, tym więcej lęków dotyczących braku akceptacji przez grupę rówieśniczą, co ściśle wiąże się z potrzebą akceptacji i przynależności. Warto zwrócić uwagę, iż dzieci z niepełnosprawnościami mogą dużo silniej odczuwać stany lękowe, często dzieje się tak, dlatego że trudniej jest im zweryfikować pojawienie się takiego stanu. Z kolei młodzież bardzo często ma doświadczenia odrzucenia i niezrozumienia w grupie rówieśniczej. Okazuje się również, że na początku objawy dzieci mają charakter bardziej uogólniony, wyobrażeniowy, niedookreślony, a z czasem stają się one bardziej konkretne i realistyczne. U dzieci z niepełnosprawnością często pozostają ogólne i niekontrolowane. 
Chociaż lęk jest elementem typowego rozwoju, staje się zaburzeniem, kiedy zaczyna wykraczać poza to, czego można by się spodziewać w danej sytuacji oraz gdy wpływa na pogorszenie funkcjonowania osoby. 

Typy zaburzeń lękowych

Zaburzenia lękowe u dzieci i młodzieży, podobnie jak u dorosłych, występują w różnych postaciach; w zależności od tego, czego dotyczy dany lęk, może powodować różne objawy oraz wymaga nieco innej metody terapii. Cechą wspólną wszystkich tych rodzajów lęku jest występowanie stanu emocjonalnego o przykrym zabarwieniu, który charakteryzuje się odczuwaniem nieuzasadnionych obaw, uczucia zagrożenia w sposób nadmierny, czy nieadekwatny do występującej sytuacji.
Zaburzenie lękowe uogólnione (GAD, generalised anxiety disorder) cechuje się nierealistycznym i nadmiernym lękiem oraz niepokojem, który nie wiąże się z konkretną sytuacją czy stresorem. Często jest niezależny od sytuacji zewnętrznych, nie nasila się pod ich wpływem. Dzieci z tą diagnozą martwią się o wszystko, co może się wydarzyć – to jest o swoją przyszłość, aktywność społeczną i rodzinną, zdrowie. Są napięte i nerwowe, drażliwe, skłonne odczytywać wiele rzeczy jako zagrożenie. Mają kłopoty z koncentracją uwagi i snem oraz często zgłaszają dolegliwości bólowe i skargi somatyczne.
Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD, obsessive-compulsive disorder) cechuje się uporczywie nawracającymi, niepożądanymi i narzucającymi się myślami oraz wyobrażeniami powodującymi wyraźny lęk oraz powtarzającymi się czynnościami, mającymi na celu z...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Terapia Specjalna"
  • Dostęp do wszystkich artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!

Przypisy