Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru , Otwarty dostęp

8 grudnia 2020

NR 16 (Grudzień 2020)

Dziecko z ASD jako uczestnik procesu integracji

0 935

Placówki integracyjne są jedną z form kształcenia, z której korzysta wielu uczniów z niepełnosprawnością, w tym z całościowymi zaburzeniami rozwoju. Często posłanie dziecka z autyzmem do grupy integracyjnej jest nadrzędnym celem jego rodziców, ponieważ ten typ edukacji bywa postrzegany jako mniej stygmatyzujący. Warto jednak zwrócić uwagę na gotowość ucznia do podjęcia edukacji w grupie integracyjnej. Jakie trudności mogą wynikać z braku przygotowania dziecka z autyzmem do integracji? Jakich kompetencji dziecko potrzebuje oraz za pomocą jakich technik można te kompetencje rozwinąć?

Jak zaburzenia poszczególnych sfer rozwoju mogą wpływać na funkcjonowanie dziecka ze spektrum w placówce integracyjnej?

Całościowe zaburzenia rozwoju są jednymi z najcięższych zaburzeń o podłożu neurobiologicznym o bardzo rozległym charakterze i nieokreślonych jednoznacznie przyczynach. Rodzaj oraz nasilenie trudności będzie w różnym stopniu wpływać na to, jakiego rodzaju edukacji dany uczeń będzie potrzebował i jaka placówka będzie dla niego odpowiednia. 
Objawy, na podstawie których diagnozowane są zaburzenia ze spektrum autyzmu, to nieprawidłowości w rozwoju społecznym, deficyty w zakresie komunikacji werbalnej i niewerbalnej oraz ograniczone wzorce zainteresowania, aktywności i zainteresowań (Pisula 2010, Pisula 2016). Zaburzenia w obrębie każdej z tych sfer rozwoju będą miały niebagatelny wpływ na to, czy dziecko ze spektrum skorzysta na umieszczeniu w placówce integracyjnej.
Nieprawidłowości w obszarze rozwoju społecznego będą obejmowały: brak lub ograniczone zdolności nawiązywania i podtrzymywania interakcji społecznych, problemy związane z poświęcaniem uwagi innym osobom, nieumiejętność prawidłowej obserwacji innych, problemy z dzieleniem wspólnego pola uwagi czy zaburzenia kontaktu wzrokowego (Pisula 2015). Jeżeli uczeń z nasilonymi deficytami w tym obszarze zostanie umieszczony wśród zdrowych rówieśników, może się to wiązać z następującymi problemami:

  • Brak zainteresowania rówieśnikami – dziecko, które nie zwraca uwagi na osoby, nie jest w stanie efektywnie naśladować pożądanych zachowań kolegów, a tym samym uczyć się ze środowiska rówieśniczego. Dziecko niezainteresowane rówieśnikami nie będzie dążyło do kontaktu z nimi, a czas swobodnej zabawy w przedszkolu bądź przerwy w szkole będzie najprawdopodobniej spędzało na samotnej aktywności.
  • Niechęć do kontaktów z rówieśnikami – jeszcze większy problem pojawia się wtedy, gdy uczeń w aktywny sposób unika kontaktów z innymi dziećmi. Może się to wiązać z pojawianiem się zachowań agresywnych wobec rówieśników inicjujących kontakt, bądź innymi zachowaniami problemowymi w reakcji na próby włączenia ucznia z autyzmem do zajęć grupowych.
  • Nieadekwatne inicjowanie kontaktu z rówieśnikami – dziecko z autyzmem, które w sposób nieakceptowany społecznie zaczepia swoich rówieśników, naraża się na stygmatyzację i odrzucenie w środowisku.
  • Brak adekwatnego reagowania na zachowania społeczne inicjowane przez rówieśników – dziecko, które nie potrafi reagować wystarczająco szybko lub ignoruje inicjowany przez kolegów kontakt, będzie postrzegane jako dziwne i z dużym prawdopodobieństwem przestanie być zapraszane do wspólnych aktywności.

Deficyty w zakresie komunikacji werbalnej i niewerbalnej również będą odgrywały ważną rolę w zakresie kontaktów rówieśniczych:

  • Dziecko niemówiące i niekomunikujące się w żaden inny sposób będzie dla rówieśników nieczytelne – tym samym narażone na odrzucenie ze strony grupy.
  • Problemy z komunikacją wpłyną także na umiejętność współdziałania – dziecko, które nie potrafi współdziałać, z dużym prawdopodobieństwem nie będzie zapraszane do wspólnych zabaw. 
  • Nasilone stereotypie językowe, echolalie – również mogą wpłynąć na postrzeganie dziecka z autyzmem przez grupę rówieśniczą, a tym samym mogą narazić je na odrzucenie. 
  • Problemy z rozumieniem mowy oraz komunikowaniem potrzeby pomocy znacząco mogą ograniczyć dziecku możliwość efektyw...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Terapia Specjalna"
  • Dostęp do wszystkich artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!

Przypisy