Najczęściej występująca aberracja chromosomowa – trisomia 21. pary charakteryzuje się wieloma objawami z różnych systemów sensorycznych, w tym wzrokowego i słuchowego, a także z układów anatomicznych wpływających na rozwój sensomotoryczny, jak: układ sercowo-naczyniowy, gastrologiczny, mięśniowy i kostno-szkieletowy. Znajomość ich wszystkich jest niezbędna w procesie planowania terapii i dobierania zabaw, jednak dopiero przeprowadzenie wywiadu wraz z diagnostyką funkcjonalną dostarczają najwięcej informacji o dziecku, które mamy w terapii.
Dział: Studium przypadku
Terapeuci specjalni spotkają się w swojej codziennej pracy z dziećmi z różnego rodzaju trudnościami, również z niepełnosprawnością wieloraką. Specyfika podejmowanych działań jest w takim przypadku zupełnie inna i konieczne jest holistyczne spojrzenie na dziecko, żeby móc właściwie określić, jakie ćwiczenia i aktywności będą dla niego najbardziej korzystne.
Do gabinetu na diagnozę trafiła mama z dzieckiem z silnymi trudnościami z nadruchliwością oraz z zaburzeniami koncentracji uwagi. Dziecko było już diagnozowane pod kątem ADHD, jednak rodzice postanowili, że sprawdzą, jak wygląda sytuacja z integracją sensoryczną. Poniżej opis przypadku wraz z opisem podjętego działania terapeutycznego.
Terapia zajęciowa, jak każda dziedzina, zmienia się i rozwija. Po 25 latach pracy mogę wyodrębnić kilka sytuacji, które wpłynęły na wygląd terapii zajęciowej, jaką mamy obecnie. Sytuacje te to zarówno nowe trendy i metody, jak i zmiany w spostrzeganiu prawnym i instytucjonalnym terapii zajęciowej, jakie dokonały się z ramienia państwa.
Diagnoza kompetencji w zakresie mowy i komunikacji dziecka z zaburzeniami ze spektrum autyzmu to proces wielopłaszczyznowy. Deficyty występują nie tylko w zakresie nabywania systemu językowego, rozumienia i nadawania mowy, ale przede wszystkim w sferze komunikowania się i pragmatycznego użycia języka w sytuacjach społecznych. W trakcie diagnozy umiejętności komunikacyjnych musimy ustalić zakres komunikatów werbalnych i niewerbalnych używanych przez dziecko, ich stopień złożoności, częstotliwość prób komunikacyjnych oraz ich funkcje. Obserwujemy, czy dziecko rekompensuje deficyty w komunikacji werbalnej komunikacją niewerbalną oraz w jaki sposób reaguje na próby komunikacyjne podejmowane przez innych. Trzeba również zwrócić uwagę na czynniki, które są fundamentem dla rozwoju mowy i komunikowania się, takie jak umiejętności kluczowe (wspólne pole uwagi, reagowanie na imię, naśladowanie, zabawa symboliczna) czy teoria umysłu.
Aktywność fizyczna jest jednym z predyktorów dobrostanu psychicznego (Pieszak, 2012). Wiadomo nie od dziś, że człowiek jest zwierzęciem przystosowanym do ruchu. Nasi przodkowie byli nomadami, a to oznacza, że niemal nieustannie pozostawali w ruchu. Ruch to życie. Wpływ aktywności na dobrostan wydaje się szczególnie istotny w kontekście osób, które z różnych powodów mają ograniczone możliwości angażowania się w aktywności ruchowe.
Autoagresją nazywamy klasę zachowań, których efektem jest uszkodzenie ciała i/lub zadanie sobie samemu bólu. Zachowania te mogą obejmować nie tylko przygryzanie palców, szczypanie czy mocniejsze ostukiwanie przedmiotów, ale też uderzanie się, uderzanie głową w przedmioty, ściany, a w konsekwencji prowadzić nawet do poważnego uszczerbku na zdrowiu. Wymienione powyżej przykłady stanowią o formie zachowania. W pracy behawioralnej nad zachowaniem istotna jest jednak przede wszystkim funkcja danego zachowania. Próbujemy zatem odpowiedzieć nie tylko na pytanie, co ktoś robi, ale może szczególnie na pytanie, dlaczego to robi.
Myśląc o agresji i autoagresji osób z niepełnosprawnością intelektualną, można wskazać wiele motywów takiego zachowania. W pracy zawodowej codziennie stykam się z sytuacjami, w których moi uczniowie, podopieczni są narażeni na napięcia, z którymi nie potrafią sobie poradzić.
Poniższy artykuł opisuje przeżycia, refleksje i proces emocjonalny, jaki towarzyszył prowadzonemu przeze mnie nauczaniu indywidualnemu jednego z uczniów.
Bohaterem niniejszego artykułu jest 20-letni Jakub (imię zostało zmienione), który w wieku 18 lat zaczął uczęszczać do Niepublicznych Szkół „Umiem” w Krakowie. Wiodącą metodą terapii w placówce jest Stosowana Analiza Zachowania (terapia behawioralna), która jest metodą o naukowo udowodnionej skuteczności w pracy z osobami z zaburzeniami ze spektrum autyzmu oraz niepełnosprawnością intelektualną. Terapia behawioralna jest metodą bazującą na podstawowych prawach rządzących zachowaniem. Terapeuci behawioralni w swojej pracy skupiają się przede wszystkim na rozwijaniu zachowań pożądanych, funkcjonalnych i akceptowalnych społecznie oraz na redukowaniu zachowań niepożądanych.
Trudne zachowania często są objawem zaburzeń zachowania lub wiążą się z zaburzeniami rozwojowymi. W poważniejszych przypadkach, gdy mamy do czynienia z zachowaniami zakłócającymi, opozycyjno-buntowniczymi, porada dla rodziców nie jest wystarczająca. Potrzebna jest wtedy interwencja specjalistów. Podaję tu przykłady, jedne z wielu, z którymi terapeuta może spotkać się w swojej karierze zawodowej.
W artykule omówiono przypadek 16-letniego ucznia z nasilonymi zachowaniami zakłócającymi jego poprawne funkcjonowanie. Przedstawiony zostanie sposób pracy opartej na kontrakcie, czyli umowie między uczniem a terapeutą, zgodnie z którym za określone zachowanie zostanie przyznana atrakcyjna nagroda.