Wiele się zmieniło w podejściu do wychowywania dzieci i młodzieży w ciągu ostatnich lat. Rodzice, nauczyciele i pedagodzy mogą zaobserwować wiele zmian w kształceniu młodych pokoleń. Mam na myśli nie tylko te związane z aspektami prawnymi w edukacji, ale przede wszystkim większą świadomość rodziców i pedagogów; większą otwartość na problemy, z jakimi mogą się borykać młodzi ludzie, a co za tym idzie także więcej zaobserwowanych (zdiagnozowanych) zaburzeń intelektualnych. Bez wątpienia wiele powinno się jeszcze zmienić, by osoba z niepełnosprawnością intelektualną była przez ogół społeczeństwa traktowana jako wartościowy członek społeczności. Myślę jednak, że z roku na rok mamy do czynienia z coraz większą świadomością, że osoby z różnego rodzaju niepełnosprawnościami żyją wśród nas.
Dział: Metody terapii
Różne obszary funkcjonowania osób z niepełnosprawnościami stają się coraz częściej obiektem zainteresowania naukowców i specjalistów. Poza funkcjonowaniem fizycznym czy mechanizmom tworzenia się dysfunkcji powodującym niepełnosprawność, dużym zainteresowaniem cieszy się również społeczny obszar funkcjonowania osób z niepełnosprawnościami. W związku z tym coraz większą uwagę przykuwa się do tego, jak żyją osoby z niepełnosprawnościami, z jakimi barierami muszą się mierzyć i jakie oddziaływania mogą pomóc im w powrocie do pełnego uczestnictwa w życiu społecznym. Jednym z tych oddziaływań jest szeroko rozumiana terapia zajęciowa. W poniższym artykule postaram się znaleźć odpowiedź na pytanie, jaki rodzaj terapii zajęciowej może skutecznie zwiększyć uczestnictwo osób z niepełnosprawnościami w życiu społecznym.
Każdy człowiek wykonuje codziennie mnóstwo czynności, które z pozoru wydają się być błahe i niewymagające zbyt dużego wysiłku. Wykonuje je niemal automatycznie i nie zastanawia się, ani nad tym, jak je wykonuje, ani w jakiej kolejności. Choć może czasami pojawia się refleksja: „Jak by to było, gdybym wykonywał/wykonywała je inaczej lub gdybym nie mógł/nie mogła ich wykonać w ogóle?" Są to czynności, których codzienna realizacja pozwala nam żyć i funkcjonować w społeczeństwie, tzw. czynności życia codziennego, nazywane w języku angielskim activities of daily living (w skrócie ADL). Umiejętności związane z ubieraniem się, jedzeniem czy higieną osobistą, dbałością o zdrowie mają dla każdego człowieka duże znaczenie. Wpływają na jego poczucie autonomii, samodzielności oraz na aktywne uczestnictwo w życiu społecznym, rówieśniczym i rodzinnym.
Spektrum autyzmu (ASD) jest neurologicznym zaburzeniem, które wpływa na zdolność osób do komunikacji, interakcji społecznych i nawiązywania relacji. W ostatnich latach rozwijające się technologie zaczęły odgrywać kluczową rolę w poprawie komunikacji i jakości życia osób ze spektrum autyzmu. Dzięki technologicznym innowacjom osoby z autyzmem mają teraz dostęp do narzędzi, które pomagają im wyrażać się i nawiązywać kontakt z otoczeniem w sposób bardziej efektywny.
Istnieje wiele badań potwierdzających, że kontakt z przyrodą może bardzo pozytywnie wpływać na stan fizyczny, psychiczny i społeczny wielu ludzi, w tym również osób w spektrum autyzmu. Z tego powodu coraz częściej wybieraną przez terapeutów i innych specjalistów metodą wspierania tradycyjnej terapii stają się zajęcia terapeutyczne z wykorzystaniem natury, roślinności oraz zwierząt.
Praca z osobami z niepełnosprawnością daje ogromną satysfakcję – tym większą, jeśli widzimy efekty swoich wysiłków i uśmiech na twarzy naszych uczniów. Na co dzień prowadzę zajęcia ogólnorozwojowe i treningi sztuk walki oraz kursy samoobrony w bardzo zróżnicowanych grupach. Nauczam zarówno przedszkolaków, jak i dzieci, młodzież, a nawet seniorów. Prowadzę kursy samoobrony dla kobiet i dzieci, a także inne kursy dla różnych grup zawodowych. Zawsze uważałem, że aktywność ruchowa jest potrzebna każdemu człowiekowi bez względu na jego wiek, płeć i predyspozycje fizyczne. Takie treningi powinny być tematycznie i fizycznie dostosowane do potrzeb i możliwości grupy docelowej.
Szybki rozwój technologiczny wywiera coraz większy wpływ na codzienne życie każdego człowieka. Szczególnie dzieciom i młodzieży trudno jest dziś wyobrazić sobie funkcjonowanie bez stałego dostępu do komputera, smartfona, tabletu lub konsoli. Między innymi z tego powodu wielu specjalistów postanowiło wykorzystać nowoczesne technologie do tego, aby skuteczniej dotrzeć do młodych osób oraz stworzyć ciekawe i interaktywne programy terapeutyczne, rehabilitacyjne oraz edukacyjne.
Terapia zajęciowa to dziedzina wiedzy z pogranicza rehabilitacji, psychologii i nauk społecznych. Zgodnie z najnowszą definicją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) nowoczesna terapia zajęciowa to wszystkie działania skoncentrowane na beneficjencie/osobie i mające na celu poprawę jej funkcjonowania fizycznego, psychicznego lub socjoekonomicznego.
Współczesny świat jest pełen nowych technologii. Wsparcie dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w tym zakresie ma zatem ogromne znaczenie, by nie doprowadzić ich do wykluczenia z życia społecznego. Aby skutecznie aktywizować dzieci i młodzież neuronietypową, należy pobudzić ich sferę emocjonalną, co wzmocni ich zainteresowanie pracą, będzie budować skupienie uwagi i wytrwałość. Często nauczyciele i terapeuci mierzą się z wyzwaniem dotyczącym braku dostosowanych treści i metod nauczania oraz narzędzi, które uwzględniłyby indywidualne potrzeby i możliwości poszczególnych uczniów.
Przedstawienie informacji za pomocą obrazów jest skuteczną metodą wspierającą dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD). Obraz poprawia rozumienie konkretnych sytuacji, ułatwia zapamiętywanie i uczenie się. Bazując na aktualnej wiedzy dotyczącej naturalnej predyspozycji do myślenia obrazami u osób z ASD, warto wykorzystać ten potencjał w oddziaływaniach terapeutycznych.
Do czynników wpływających na jakość życia bez wątpienia należy aktywność fizyczna. Niepełnosprawność nie wyłącza ludzi z normalnego postrzegania świata, wyrażania swoich życzeń, potrzeb i pragnień. Właśnie dzięki środowisku sportowemu osoby z niepełnosprawnością mogą łączyć swoje pasje z jednoczesną rehabilitacją, która przybliża ich do pełniejszego funkcjonowania oraz akceptacji w życiu dorosłym – społecznym.
Motywacja jest kluczem do sukcesu, a z pewnością tworzy warunki do zaistnienia rozwoju. Jest ona także niepodważalnie ważnym aspektem związanym z osiąganiem założonych celów, ale również przeciwstawianiem się własnym ograniczeniom i napotykanym na drodze trudnościom. Każdy doświadcza trudności w jej zakresie, niezależnie od płci, rasy, wieku lub zdiagnozowanych jednostek chorobowych. Z problemem motywacji spotykamy się także u dzieci w spektrum.